Antybiotyki na trądzik – jakie antybiotyki na trądzik?

Antybiotyki na trądzik można podzielić na  miejscowe i doustne;  niezależnie od rodzaju antybiotyki są nieodłącznym elementem leczenia trądziku zwykłego, szczególnie w początkowych fazach terapii jego bardziej zaawansowanych, zapalnych odmian. Przeciwtrądzikowe właściwości niektórych antybiotyków po raz pierwszy zauważono i wykorzystano ponad 60 lat temu. Początkowo ich skuteczność tłumaczono wyłącznie hamowaniem rozwoju bakterii Propionibacterium acnes. Obecnie natomiast uważa się, że niektóre antybiotyki leczą trądzik również dzięki innym, bardziej skomplikowanym, immunomodulującym mechanizmom.

Antybiotyki na trądzik przepisywane są, w zależności od formy podania, przeważnie na okres od 6 tygodni do 4-5 miesięcy. Z uwagi na rosnącą antybiotykooporność wielu bakterii leki te zaleca się jedynie w przypadku zapalnych, ropiejących wyprysków, które nie odpowiadają na mniej intensywne leczenie zewnętrzne. Najlepsze efekty stosowania substancji przeciwbakteryjnych stwierdza się w odmianie zaskórnikowo-grudkowo-krostkowej trądziku pospolitego.

 

Antybiotyk na trądzik - tradzik.edu.pl

Antybiotyki na trądzik

Antybiotyki na trądzik – miejscowa terapia przeciwtrądzikowa

Leczenie miejscowe antybiotykammi na trądzik, czyli stosowanie określonych preparatów bezpośrednio na chorą skórę, jest wystarczające w około 60% przypadków trądziku. Terapia taka powinna być prowadzona systematycznie przez kilka miesięcy, a jej efekty podtrzymywane za pomocą równie specjalistycznych produktów przeciwtrądzikowych. Wszystkie antybiotyki przeznaczone do aplikacji na skórę hamują dalsze namnażanie bakterii, a także działają przeciwzapalnie poprzez regulację miejscowej odpowiedzi komórek układu odpornościowego. Zwyczajowo stosuje się je w terapii łączonej z retinoidami, nadtlenkiem benzoilu lub kwasem azelainowym, gdyż takie „podwójne uderzenie” gwarantuje najlepsze rezultaty. Antybiotykoterapia miejscowa przeważnie jest bardzo dobrze tolerowana przez pacjentów w każdym wieku. Jakiekolwiek podrażnienia, złuszczanie naskórka czy jego pieczenie są konsekwencją jednoczesnej aplikacji dodatkowych, wspomnianych wyżej substancji (w szczególności retinoidów np. adapalenu lub tretynoiny).

Antybiotyki na trądzik – rodzaje antybiotyków o działaniu miejscowych

Na polskim rynku farmaceutycznym dostępne są następujący substancje o działaniu przeciwbakteryjnym:

  • Erytromycyna, antybiotyk z grupy makrolidów, dostępna w formie płynu, żelu lub maści. Działa przede wszystkim przeciwzapalnie oraz bakteriostatycznie poprzez hamowanie syntezy nowych białek bakteryjnych
  • Klindamycyna występująca w postaci żelu, emulsji lub płynu. Jej stosowanie zaleca się u dzieci, które ukończyły 12 rok życia. W zależności od stężenia w danym produkcie działa bakteriostatycznie (hamuje rozmnażanie bakterii) lub bakteriobójczo. Przenika ponadto do wnętrza komórek żernych układu odpornościowego, tzw. fagocytów ułatwiając im „pożeranie” drobnoustrojów chorobotwórczych.
  • Nadtlenek benzoilu, który wprawdzie nie jest antybiotykiem, jednak dzięki swoim własnościom utleniającym działa przeciwzapalnie, przeciwbakteryjnie, przeciwłojotokowo oraz pobudza gojenie się drobnych ranek po pryszczach.

Zasady leczenia miejscowymi antybiotykami na trądzik

Skuteczność oraz dobra tolerancja to główne zalety korzystania z antybiotyków w leczeniu zmian trądzikowych. Preparaty zawierające w swoim składzie jedynie „czystą” erytromycynę lub klindamycynę mogą być aplikowane także rano, przed ekspozycją na słońce, gdyż nie wchodzą w reakcje z promieniowaniem UV. Podstawowym ograniczeniem antybiotyków jest nabywanie przez bakterie oporności, co objawia się brakiem dalszej poprawy klinicznej pomimo rzetelnego przestrzegania zaleceń lekarskich. Aby zapobiec temu niekorzystnemu zjawisku, międzynarodowe wytyczne dermatologiczne stanowczo odradzają monoterapii antybiotykiem miejscowym. Oznacza to, że podczas kilkutygodniowej kuracji klindymycyną lub erytromycyną należy zadbać o jednoczesne stosowanie retinoidów, kwasu azelainowego lub nadtlenku benzoilu (przeważnie na noc ze względu na ich właściwości wysuszające oraz fotouczulające). Aktualnie na rynku dostępne są także preparaty złożone, które zawierają kilka uzupełniających się substancji przeciwtrądzikowych, w tym wspomniane antybiotyki.

Antybiotyki na trądzik – Doustne antybiotyki

W leczeniu ogólnym trądziku pospolitego, zwykle przed włączeniem leków hormonalnych lub izotretynoiny, wykonuje się próbę uzyskania remisji choroby poprzez 3-5 miesięczną kurację antybiotykową. Lekami wykorzystywanymi w takich schematach są tetracykliny (doksycyklina, tertracyklina), ewentualnie makrolidy (np. azytromycyna). Okazuje się, że głównym celem antybiotykoterapii trądziku wcale nie jest zabicie bakterii kolonizujących gruczoły łojowe. Antybiotyki, a głównie tetracykliny, regulują bowiem nadmierną odpowiedź zapalną skóry posiadającej tendencję do wyprysków grudkowo-kostkowych. Przeciwskazaniem do stosowania antybiotyków w leczeniu trądziku jest wiek poniżej 12. rż. oraz ciąża (wyjątek stanowi azytromycyna).

Antybiotyki na trądzik – skutki uboczne antybiotykoterapii

Antybiotyki, jak każdy inny lek, może wywołać działania niepożądane. W przypadków leków wykorzystywanych w terapii przeciwtrądzikowej są to:

  • Zaburzenia żołądkowo-jelitowe, których można uniknąć dzięki przyjmowaniu probiotyków w trakcie całej kuracji antybiotykowej
  • Przejściowe zaburzenia funkcji wątroby u osób predysponowanych (np. zakażonych wirusem zapalenia wątroby)
  • Skórne reakcje alergiczne, które pojawią się zwykle po ok. 48-72h od przyjęcia pierwszej dawki leku
  • Zwiększone ryzyko grzybicy układu pokarmowego i rozrodczego u kobiet, co wynika z redukcji „dobrej” flory bakteryjnej organizmu (zjawisku temu przeciwdziała stosowanie probiotyków oraz czystych kultur drożdży Saccharomyces boulardii)
  • Tetracykliny u dzieci mogą powodować zaburzenia rozwoju kości oraz zębów, dlatego są dozwolone dopiero od 12 roku życia.

Alternatywne metody leczenia trądziku

O potrzebie zastosowania antybiotyków podczas leczenia trądziku decyduje lekarz dermatolog. Ze względu na możliwość wystąpienia licznych skutków ubocznych podczas antybiotykoterapii, warto zapoznać się z innymi metodami, które mogą przyczynić się do znacznego obniżenia ilości wyprysków lub ich całkowitego zahamowania. Na rozwój trądziku, szczególnie u dorosłych, ma wpływ wiele czynników; zła dieta i związany z nią niedobór witamin i minerałów, stres, niewłaściwa pielęgnacja. Niektóre z tych przyczyn powstawania trądziku można leczyć innymi metodami, takimi jak zdrowa i zbilansowana dieta na trądzik, tabletki na trądzik bez recepty, wyeliminowanie czynników stresogennych oraz zastosowanie strategii radzenia sobie ze stresem w życiu codziennych lub zawodowym poprzez techniki relaksacyjne. Ostatecznie o właściwej metodzie leczenia trądziku i konieczności zastosowania antybiotyków powinien zdecydować dermatolog, jednak należy pamiętać, iż powyższe metody mogą też skutecznie wspierać antybiotykoterapię.

Tabletki hormonalne na trądzik

Tabletki hormonalne mogą być kluczowe dla skutecznej terapii trądziku.  Tradzik pospolity to przewlekła choroba mieszków włosowych i związanych z nimi gruczołów łojowych. Jest najczęstszą przyczyną zgłaszania się do dermatologa rzeszy pacjentek w wieku rozrodczym. Dowiedziono, że trądzik dojrzałych kobiet zwykle spowodowany jest zaburzeniami hormonalnymi. Jego skuteczne leczenie może zatem opierać się na klasycznej terapii przeciwtrądzikowej połączonej z przyjmowaniem odpowiednio dobranych tabletek hormonalnych.
W wieloczynnikowej genezie acne vulgaris hormony odgrywają niezwykle istotną rolę, gdyż to one stymulują gruczoły łojowe do nadmiernej produkcji sebum. Hormonami płciowymi regulującymi łojotok i komedogenezę (powstawanie zaskórników) są:

• Przede wszystkim androgeny, czyli hormony męskie, których zbyt duże stężenie wywołuje u kobiet objawy trądziku. Dzieje się tak, ponieważ gruczoły łojowe mają na swojej powierzchni receptory na nie reagujące. Androgeny (testosteron, androstendion, dihydrotestosteron) produkowane są przez jajniki i korę nadnerczy.
• Estrogeny, typowo żeńskie hormony, które hamują łojotok, a zatem zmniejszają ryzyko powstawania zaskórników, krost i grudek
• ACTH, hormon pochodzenia przysadkowego (przysadka to gruczoł wewnątrzczaszkowy), który pobudza produkcję hormonów nadnerczowych o silnym potencjale androgennym
• Insulina, która także może stymulować wydzielanie testosteronu (klasyczna liniowa zależność u kobiet chorujących na zespół policystycznych jajników)

Tabletki hormonalne na trądzik – kiedy stosować?

Cechami towarzyszącymi uporczywemu trądzikowi i jednocześnie wskazującymi na konieczność włączenia leczenia tabletkami hormonalnymi u kobiet są: łojotok, łysienie androgenowe (utrata włosów w linii przedziałku na czubku głowy) oraz hirsutyzm, czyli nadmierne owłosienie w miejscach typowych dla mężczyzn (broda, wąsik, między piersiami, plecy, pośladki). Są to podstawowe objawy wskazujące na zbyt dużą produkcję hormonów męskich przez organizm kobiety. Ponadto pacjentki cierpiące na trądzik o podłożu hormonalnym bardzo często skarżą się na nieregularne miesiączki lub trudności z zajściem w ciążę.
Skład tabletek hormonalnych na trądzik

Tabletki regulujące zaburzoną gospodarkę hormonalną kobiet można podzielić na dwie grupy:

• Substancje, które działają wyłącznie na zbyt wysoki poziom hormonów męskich, czyli tzw. antyandrogeny. Należą do nich m.in. spironolakton i octan cyproteronu
• Dwuskładnikowa doustna tabletka antykoncepcyjna (DTA) składająca się z komponenty estrogenowo-progesteronowej, która oprócz leczenia trądziku zabezpiecza również przed nieplanowaną ciążą

Antykoncepcja hormonalna (DTA) na trądzik pospolity

Zdecydowana większość kobiet z trądzikiem o potwierdzonym klinicznie lub poprzez badania krwi podłożu hormonalnym, podczas przyjmowania tabletek antykoncepcyjnych zauważa istotną poprawę stanu cery. Za takie zdumiewające wyniki terapeutyczne odpowiadają syntetyczne hormony, które są zawarte w każdej tabletce antykoncepcyjnej. Najnowsze wytyczne wymieniają trzy rodzaje tabletek hormonalnych, które dzięki składowej progesteronowej zmniejszą stymulację androgenową aparatu łojowo-włosowego:
• Tabletkiz estradiolem i octanem cyproteronu. Syntetyczny progesteron, octan cyproteronu, hamuje działanie androgenów w organizmie kobiety, czyli usuwa objawy trądziku
• Tabletki z estradiolem i dienogestem, nowoczesnym, bezpiecznym analogiem naturalnego progesteronu, który także wykazuje właściwości przeciwandrogenne
• Tabletki z estradiolem i drospirenonem. Drospirenon cechuje się umiarkowanym działaniem antyandrogennym, jak również zmniejsza wydzielanie hormonów kory nadnerczy.

Tablettki hormonalne na trądzik – pozytywne efekty

Badania potwierdziły, że przyjmowanie dwuskładnikowej antykoncepcji hormonalnej (DTA) z zawartością progesteronu o działaniu antyandrogennym (preparaty wymienione w liście powyżej) znacząco zmniejsza objawy trądziku pospolitego u dorosłych kobiet. Jednak by osiągnąć długotrwały efekt,należy pamiętać o jednocześnie prowadzonej kuracji dermatologicznej środkami stosowanymi na skórę(także po zaprzestaniu przyjmowania DTA). Zaniedbanie odpowiedniej pielęgnacji może niestety spowodować nawrót objawów. Każda pacjentka decydująca się hormonalną terapię przeciwtrądzikową powinna być świadoma, że jest to leczenie objawowe, a nie przyczynowe. Nie istnieją bowiem środki farmakologiczne trwale zmieniające gospodarkę hormonalną organizmu.
Działania niepożądane tabletek hormonalnych na trądzik
Rozważając rozpoczęcie terapii hormonalnej trzeba uwzględnić wszystkie przeciwskazania oraz indywidualne ryzyko wystąpienia objawów ubocznych. Najczęstszymi powikłaniami DTA są: spadek libido, wzrost masy ciała, bóle piersi, nudności i obniżony nastrój. Zakrzepica i zatorowość płucna, czyli najgroźniejsze działania uboczne typowe dla antykoncepcji hormonalnej całe szczęście występująniesłychanie rzadko. Jednak ze względu na to, że masywna zatorowość płucna (czyli zatkanie tętnicy płucnej masą zakrzepniętej krwi) może spowodować zgon, przed rozpoczęciem oraz raz na 3 miesiące w trakcie przyjmowania antykoncepcjiwykonuje się badania wskaźników krzepliwości krwi, czyli INR oraz APTT.

 

 

Źródło:
Rekomendacje Zespołu Ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego

Leczenie trądziku niemowlęcego

Leczenie trądziku niemowlęcego

W ciągu kilku tygodni lub miesięcy po porodzie na twarzach pewnego odsetka dzieci mogą pojawiać się wypryski przypominające typowy trądzik młodzieńczy. Pediatrzy wyróżniają dwie odmiany takiego trądziku wczesnodziecięcego. Typ noworodkowy rozwija się od momentu urodzenia do 6 tygodnia życia, natomiast typ niemowlęcy do ukończenia 1 roku życia dziecka.
Przyczyny oraz leczenie trądziku dotykającego obie powyższe grupy najmłodszych pacjentów są bardzo podobne. Wszelkie różnice pomiędzy trądzikiem pospolitym a noworodkowym wynikają z odrębności fizjologicznych oraz anatomicznych charakterystycznych dla okresu niemowlęcego.

Trądzik niemowląt- krótka charakterystyka

Trądzik niemowlęcy (acne neonatorum; infantile acne) generalnie zlokalizowany jest na policzkach, czole oraz na bródce dziecka. Pierwsze objawy skórne pod postacią grudek i krostek przeważnie pojawiają się między 1 a 6 miesiącem życia. Na trądzik niemowlęcy nieco częściej chorują chłopcy, jednak wówczas jego przebieg zwykle pozostaje łagodny. Wypryski zazwyczaj ulegają stopniowemu samowyleczeniu w przeciągu kilku miesięcy. Acne neonatorum może przyjmować formę zaskórników otwartych lub zamkniętych bądź grudek i zapalnych krost. Najbardziej zaawansowane, lecz bardzo rzadko występujące stadia choroby objawiają się cystami oraz torbielkami wypełnionymi białą, ropną treścią.

Trądzik u niemowląt- leczenie wstępne

Łagodny trądzik u malutkich dzieci przede wszystkim wymaga poinformowania rodziców o braku zagrożeń czy powikłań z niego wynikających. Krostki i grudki na twarzy dziecka obligują jedynie do obserwacji i wdrożenia specjalnej pielęgnacji poprawiającej ogólną odporność oraz kondycję skóry maleństwa. Zauważono, że odpowiednie kosmetyki czy zabiegi higieniczne wspomagają proces gojenia się niedoskonałości:

  • Twarz dziecka powinna być myta po każdym zabrudzeniu np. jedzeniem za pomocą letniej wody (ewentualnie z niewielkim dodatkiem hipoalergicznego żelu do mycia). W tym celu należy zwilżyć wacik kosmetyczny i delikatnie przetrzeć skórę omijając wrażliwe okolice oczu. Następnie warto osuszyć wilgotny naskórek poprzez przyłożenie do jego powierzchni jednorazowego, białego (czyli bez dodatków barwiących i zapachowych) papierowego ręcznika.
  • Pomocne może być smarowanie twarzy niemowlęcia ochronną maścią z cynkiem. Zapalne wykwity ulegną wówczas zmniejszeniu, jednak ze względu na wysuszający charakter cynku preparaty z jego dodatkiem można aplikować maksymalnie dwa razy dziennie przez 3-5 dni.
  • Natłuszczające maści witaminowe z witaminą A i E zredukują podrażnienie i zaczerwienienie naskórka oraz przyspieszą jego regenerację

Nie należy stosować dezynfekujących płynów na bazie alkoholu np. spirytusu salicylowego. Równie kategorycznie przeciwskazane jest wyciskanie nawet najbardziej powierzchownych krost i grudek.

Trądzik u niemowląt- leczenie postaci zaawansowanych

Jeżeli trądzik niemowlęcy nie ustępuje po około dwóch tygodniach właściwej pielęgnacji lub ulega pogorszeniu warto wówczas udać się z dzieckiem po poradę lekarską. Specjalistyczne leki dermatologiczne są zarezerwowane dla ciężkich oraz średnio-ciężkich postaci choroby, które charakteryzują się obecnością guzów i cyst ze skłonnością do bliznowacenia. Wtedy, oprócz celowanej terapii, należy również wykonać panel badań hormonalnych, który pozwoli wykluczyć poważne zaburzenia odpowiedzialne za taki przebieg trądziku wczesnodziecięcego. Spośród wielu grup leków przeciwtrądzikowych najczęściej stosuje się:

  • Antybiotyki miejscowe w postaci żeli lub maści (klindamycyna, erytromycyna)
  • Preparaty zawierające popularne substancje zwalczające niedoskonałości, takie jak nadtlenek benzoilu oraz kwas salicylowy. Dla niemowląt przeznaczone są jedynie specjalne, maksymalnie rozcieńczone formuły tych leków.
  • Antybiotyki doustne, z wyłączeniem grupy tetracyklin (doksycyklina, tetracyklina, minocyklina). Tetracykliny są dozwolone dopiero od 12 roku życia, gdyż mogą wywoływać zaburzenia rozwojowe kości oraz szkliwa zębów. W przypadku małych dzieci antybiotykiem z wyboru pozostaje erytromycyna, jednak ze względu na niską skuteczność oraz ryzyko działań niepożądanych stosuje się ją niezwykle rzadko.
  • Retinoidy aplikowane na skórę, przede wszystkim nowoczesny adapalen w niskim stężeniu nakładany codziennie wieczorem przez 4-8 tygodni. Retinoidy starszych generacji mogą bardzo poważnie podrażnić skórę niemowlęcia, co dodatkowo pogorszy przebieg choroby.

Dzieci starsze cierpiące na ropowiczy trądzik o bardzo ciężkim przebiegu niekiedy kwalifikuje się do leczenia izotretynoiną podawaną doustnie. Jest to najskuteczniejszy lek przeciwtrądzikowy, lecz jego przyjmowanie wiąże się z ryzykiem różnych działań niepożądanych. Terapia musi być prowadzona pod stałym nadzorem doświadczonego lekarza, który regularnie będzie monitorował morfologię, funkcje wątroby oraz nerek małego pacjenta.

 

Źródło:
Journal of the American Academy of Dermatology

Leczenie trądziku młodzieńczego

Leczenie trądziku młodzieńczego

Leczenie trądziku młodzieńczego jest procesem długotrwałym i niejednokrotnie dokuczliwym dla pacjenta. Kluczem do sukcesu w terapii trądziku młodzieńczego jest systematyczność oraz przestrzeganie zaleconego schematu pielęgnacji skóry. Trądzik młodzieńczy ogólnie można podzielić na typ zaskórnikowy, zapalny oraz mieszany. Do określenia stopnia nasilenia tej choroby niezbędna jest także ocena blizn, hiperpigmentacjipozapalnej (przebarwień) oraz rumienia skóry twarzy. Dopiero biorąc pod uwagę całokształt obrazu klinicznego można wdrożyć przemyślaną i dokładnie zaplanowaną metodę leczniczą.

Trądzik młodzieńczy- postępowanie wstępne

Trądzikowi młodzieńczemu zwykle towarzyszy łojotok oraz wynikającego z niego „przetłuszczanie się” skóry twarzy. Każda nastoletnia cera tłusta charakteryzuje się szarawym kolorytem, świeceniem oraz obecnością licznych zaskórników, szczególe w strefie T (czoło, nos, broda). Odpowiednia pielęgnacja skóry łojotokowej pozwala na zahamowanie procesu tworzenia się widocznych niedoskonałości:
Produkty pielęgnacyjne powinny wykazywać działanie sebostatyczne (ograniczające wydzielanie sebum) oraz bakteriostatyczne. W kremach warto zatem poszukiwać kwasów (salicylowego, azelainowego, migdałowego), nadtlenku benzoilu, wyciągów roślinnych np. z ogórka oraz substancji łagodzących (alantoina, pantenol)
Nie można dopuścić do przesuszenia skóry (syndrom skóry tłustej pozornie suchej), gdyż wywoła to paradoksalne nasilenie łojotoku. Twarz myć należy za pomocą łagodnych żeli micelarnych, natomiast minimum raz dziennie warto aplikować lekki krem nawilżający, który zawiera mocznik lub kwas hialuronowy
Skóry nie można przemywać alkoholowymi tonikami, ponieważ zaburzają one funkcjonowanie bariery naskórkowej oraz powodują szybką utratę nawilżenia
Matujący efekt kosmetyczny można uzyskać za pomocą mineralnych, lekki pudrów z dodatkiem substancji antybakteryjnych

Trądzik młodzieńczy- leczenie miejscowe

Pierwszy etap leczenia trądziku młodzieńczego polega na stosowaniu na całą powierzchnię skóry objętej procesem chorobowym substancji o działaniu przeciwtrądzikowym:
Kwasów: salicylowego (BHA) i hydroksylowych AHA (migdałowy, glikolowy, mlekowy), które odblokowują oraz zwężają pory, działają delikatnie antybakteryjnie, a dzięki swoim właściwościom złuszczającym redukują widoczność przebarwień
Nadtlenku benzoilu, leku, który jest utleniającym związkiem działającym miejscowo przeciwzapalnie, przeciwbakteryjnie, przeciwłojotokowo oraz wysuszająco. Nakładany punktowo zmniejsza czerwone, ropne wypryski oraz stymuluje ich gojenie dzięki poprawie zaopatrzenia rany w tlen
Retinoidy, czyli pochodne witaminy A przeznaczone do stosowania na skórę (tretynoina, izotretynoina, adapalen, tazaroten). Ich skuteczność wielokrotnie została potwierdzona wśród grupy młodzieży między 12 a 18 rokiem życia. Leki te zapobiegają tworzeniu się mikrozaskórników (wykwitów pierwotnych w trądziku młodzieńczym) oraz sprzyjają gojeniu się już istniejących wyprysków. We wstępnym okresie leczenia retinoidami może nastąpić przemijające pogorszenie stanu skóry, tzw. wysyp wywołany oczyszczaniem się cery.
Antybiotyki zewnętrzne (klindamycyna, erytromycyna), które zazwyczaj przepisuje się do stosowania równoległego z nadtlenkiem benzoilu lub retinoidami. Antybiotyki doraźnie zmniejszą infekcję bakteryjną w obrębie krost.

Trądzik młodzieńczy- leczenie ogólne

Trądzik młodzieńczy niereagujący na leki zewnętrzne wymaga włączenia terapii doustnej, najczęściej antybiotykami lub izotretynoiną. W przypadku miesiączkujących dziewcząt można również rozważyć antykoncepcję hormonalną tabletką dwuskładnikową, która zmniejszy stężenie męskich hormonów. W Polsce trądzik młodzieńczy u dzieci powyżej 12 roku życia zwykle leczy się tetracyklinami, czyli antybiotykami, które zawsze należy łączyć z terapią miejscową np. nadtlenkiem benzoilu. Antybiotyki stosuje się około 2-3 miesięcy, a następnie prowadzi zewnętrzne leczenie podtrzymujące. Kontrowersyjną metodą leczenia trądziku u młodzieży jest izotretynoina doustna. Jest to tzw. lek ostatniej szansy zarezerwowany dla opornych postaci choroby. Niechęć do jego włączania wynika z toksycznego działania na wątrobę, oczy, a przede wszystkim na rozwijający się płód. Ponadto może wywoływać suchość skóry oraz wypadanie włosów. Pomimo wielu działań niepożądanych izotretynoina doustna wciąż pozostaje jedyną substancją działającą na wszystkie mechanizmy, które odpowiadają za patogenezę trądziku młodzieńczego.

Wpływ diety na trądzik

Wpływ diety na trądzik

Wplyw diety na skóre trądzikową jest bardzo istotny.  Niestety często osoby ze skórą trądzikową zapominają o przestrzeganiu właściwej diety co powoduje natężenie wyprysków lub ich nawrót.  Podstawowym pytaniem na które chcemy odpowiedzieć to jaka dieta jest nalepsza na trądzik.   Jak można się domysleć, właściwa dieta jest uzależniona od odmiany trądziku oraz szeregu innych czynników.

 

Najlepsza dieta na trądzik

Wpływ odżywiania na przebieg trądziku wciąż nie został jednoznacznie naukowo potwierdzony. Jednak na podstawie doświadczeń klinicznych można wywnioskować, że pewne nawyki żywieniowe wiążą się z cięższymi postaciami tej choroby. Wśród nich najczęściej wymienia się:

  • Gluten, czyli białko zawarte w ziarnach niektórych zbóż, takich jak pszenica, żyto i jęczmień
  • Węglowodany (cukry) proste oraz produkty o wysokim indeksie glikemicznym, czyli słodycze, słodkie owoce, białe pieczywo i makarony, gotowe sosy i mieszanki przypraw
  • Mleko krowie i jego przetwory
  • Nadmiar kwasów omega-6, które są obecne w oleju słonecznikowym, sojowym, kukurydzianym oraz w margarynach
  • Kakao oraz ostre przyprawy

Najłatwiejszym domowym sposobem na określenie relacji między spożytymi pokarmami a zmianami trądzikowymi jest rzetelna obserwacja stanu skóry i zapisywanie swojego codziennego jadłospisu. Dzięki temu z łatwością zauważymy, które dania mogą zwiększać ilość stanów zapalnych. Wówczas eliminacja podejrzanego produktu na około 3-4 tygodnie pozwoli potwierdzić, czy w rzeczywistości wywołuje on objawy trądziku pospolitego.

Suplementy diety na trądzik

Suplementy diety na trądzik są częścią dobrej diety; niestety dzisiejszy sposób odżywiania nie dostarcza nam wszystkich niezbędnych mikroelementów do prawidłowego funkcjonowania ozganizmu oraz do wspierania systemu odpornościowego.   Cera trądzikowa wymaga nie tylko specjalnej pięlegnacji ale równiez odpowiedniego wsprarcia od środka.  Odpowiednia dieta połączona z suplementacją często przynosi dużo lesze efekty.  Warto sięgnąć po suplementy diety, które szybko uzupełnią niedobory witamin wspierające walkę z trądzikiem i pryszczami.  Braki witamin oraz minerałów hamują proces gojenia się zmian trądzikowych, a także bywają bezpośrednią przyczyną powstawania nowych stanów zapałnych.   Na rynku istnieją specjalistyczne suplementy stworzone z myślą o walce z trądzikiem; tabletki na trądzik bez recepty są jedną ze skutecznym form suplementacji  opartej na zbilansowanym składzie, który reguluje niedobory potrzebnych witamin w organizmie.

 

Trądzik różowaty

Trądzik różowaty

Trądzik różowaty (acne rosacea- AR) to choroba gruczołów łojowych występująca u osób w wieku dojrzałym. Jego przebieg różni się od przebiegu trądziku pospolitego, co wynika z odmiennej etiopatogenezy tych dwóch dermatoz. Największą rolę w powstawaniu rosacea odgrywają zjawiska immunologiczne zachodzące w skórze oraz zaburzenia naczyniowe. Trądzik różowaty cechuje wieloletni, powracający przebieg. Dotyczy zazwyczaj kobiet między 25 a 50 rokiem życia. Mężczyźni chorują rzadziej, natomiast w ich przypadku objawy skórne mogą być znacznie bardziej uporczywe.
Wykwity głównie umiejscawiają się w okolicach nosa oraz na sąsiadujących częściach policzków. Zmiany skórne, w przeciwieństwie do trądziku zwykłego, nigdy nie przybierają postaci ropnych guzów zlokalizowanych na innych częściach ciała, takich jak plecy, dekolt, ramiona czy pośladki.

Trądzik różowaty- etiopatogeneza

Przyczyn rosacea jest wiele- począwszy od zaburzeń naczynioruchowych w obrębie skóry, a skończywszy na chorobie wrzodowej wywołanej zakażeniem Helicobacter pylori. Przez wiele lat uważano, że czynnikami usposabiającymi do zachorowania jest nadużywanie alkoholu, długotrwała ekspozycja na promieniowanie słoneczne, nieprawidłowa mikroflora jelit oraz drobnoustroje kolonizujące powierzchnię skóry twarzy. Ponadto niewystępowanie zmian skórnych przed okresem pokwitania i ich nasilenie u kobiet w okresie okołomenopauzalnym wskazuje na podłoże hormonalne tej choroby. Aby lepiej zrozumieć pochodzenie AR, czynniki wpływające na jego rozwój można posegregować w kilka podstawowych grup:

1. Czynniki genetyczne. Na podstawie wieloletnich obserwacji zauważono, że trądzik różowaty wykazuje silne występowanie rodzinne. Najprawdopodobniej ma to związek z wrodzoną nadreaktywnością powierzchownych naczyń krwionośnych skóry, czyli z przekazywaną w genach skłonnością do ich trwałego rozszerzania oraz pękania. Z tego względu rosacea w swojej początkowej fazie często określane jest mianem „nerwicy naczynioruchowej”.
2. Emocje. Ekstremalne obciążenia emocjonalno-psychologiczne są znanym czynnikiem zaostrzającym przebieg AR. Psychodermatologia, dyscyplina zajmująca się wpływem stanu psychicznego na przebieg chorób skóry, podkreśla niepodważalną rolę stresu oraz nadpobudliwości nerwowej jako bodźca nasilającego objawy trądziku różowatowego. Dlatego coraz częściej, obok standardowego leczenia dermatologicznego, pacjentom zaleca się techniki relaksacyjne, a niekiedy także psychoterapię. Dowiedziono bowiem, że umiejętność radzenia sobie ze stresem oraz uwolnienie psychiki od obciążających emocji widocznie redukuje obecność charakterystycznego rumienia na twarzy. Przypuszczalnie za ten pozytywny efekt leczniczy odpowiada trwałe obniżenie napięcia wegetatywnego układu nerwowego.
3. Czynniki hormonalne. Ze względu na to, że trądzik różowaty najczęściej występuje u kobiet w wieku okołomenopauzalnym oraz wśród pań przyjmujących egzogenne hormony (np. antykoncepcjędoustną) wysnuto podejrzenie, iż przebieg choroby jest ściśle skorelowany ze stymulacją estrogenową. Co prawda badania receptorów dla hormonów żeńskich i męskich w skórze osób chorych na rosaceanie wykazały istotnych różnic w stosunku do populacji zdrowej, to jednak obserwacje kliniczne kobiet zażywających doustną antykoncepcję hormonalną lub hormonalną terapię zastępczą są jednoznaczne. Preparaty te mogą wywoływać wysiew nowych zmian skórnych, głównie teleangiektazji i grudek.
4. Czynniki zakaźne i odpornościowe. Określając patogenezę trądziku różowatego zwraca się uwagę na rolę czynników zakaźnych oraz niejednokrotnie związaną z nimi stymulację układu immunologicznego. Oto niektóre poznane drobnoustroje, które mogą doprowadzać do rozwoju zmian skórnych:

Helicobacter pylori, Gram-ujemna bakteria rezydująca w błonie śluzowej żołądka około 80% osób dorosłych i 30% dzieci. Jest ona podstawowym czynnikiem odpowiedzialnym za gastritis (zapalenie błony śluzowej żołądka) oraz wrzodów żołądka. Stymulacja wydzielania soku żołądkowego przez H.pylori przyczynia się do napadowego rumienia będącego pierwszym etapem trądziku różowatego. Zaobserwowano, że eradykacja (usunięcie) zakażenia odpowiednią antybiotykoterapią poprawia stan skóry chorych na AR.
⦁ Demodex folliculorum (nużeniec ludzki) stwierdzany na skórze pacjentów z grudkową oraz grudkowo-krostkową odmianą rosacea. Rola nużeńca polega na blokowaniu mieszków włosowych, a następnie stymulacji odpowiedzi zapalnej. Wytwarzanie miejscowych mediatorów zapalenia, czyli cząsteczek uaktywniających mechanizmy obronnym organizmu, wywołuje rozszerzenie naczyń krwionośnych, zaczerwienienie oraz obrzęk.
⦁ Drożdżaki Pityrosporum ovale oraz gronkowiec złocisty Staphyloccocus aureus. Obniżona odporność powoduje, że powyższe drobnoustroje aktywizują keratynocyty (komórki naskórka) do produkcji tzw. cytokin prozapalnych i proangiogennych, czyli substancji chemicznych charakteryzujących tlące się stany zapalne. Skutkuje to progresją pierwotnej, łagodnej postaci rumieniowej trądziku różowatego do bardziej zaawansowanej postaci grudkowo-krostkowej.

Trądzik różowaty- objawy i diagnostyka

W okresie początkowym zmiany skórne mają charakter reakcji rumieniowych, które mogą występować na centralnych częściach twarzy po wpływem:

⦁ Słońca
⦁ Stresu
⦁ Wysokiej oraz niskiej temperatury, ćwiczeń fizycznych, sauny
⦁ Alkoholu
⦁ Pikantnych potraw, przetworów zawierających ocet
⦁ Kosmetyków wywołujących przesuszenie lub podrażnienie skóry
⦁ Twardej, chlorowanej wody
Dalszy przebieg choroby cechuje się utrwalonymi teleangiektazjami, które nie znikają pomimo przerwania ekspozycji na dany czynnik drażniący. Ze względu na różnorodność zmian skórnych, wyróżniamy następujące postacie trądziku różowatego:
⦁ Postać rumieniowo-naczyniową (początkowy etap choroby), czyli zaczerwienienie połączone z odczuciem pieczenia centralnych obszarów twarzy, szczególnie nosa oraz przyśrodkowych części policzków
⦁ Postać grudkowo-krostkową
⦁ Postać przerosłą (potężne wyrośla deformujące kształt najczęściej nosa tzw. rhinophyma)
⦁ Postać oczną rozwijającą się nawet u 50% pacjentów po kilku latach trwania choroby i objawiającą się przewlekłym zapaleniem spojówek bądź brzegu powiek. Czasami dochodzi również do zespołu suchego oka, czyli do niedostatecznego wydzielania łez połączonego z destabilizacją ochronnego filmu łzowego.

Trądzik różowaty- leczenie

Leczenie trądziku różowatego zazwyczaj trwa wiele lat, a zaostrzenie choroby może korelować ze zmianą pory roku, stresem, miesiączką czy wchodzeniem w okres menopauzalny. Głównym celem leczenia jest zatrzymanie lub spowolnienie rozwoju wykwitów skórnych, gdyż medycyna niestety nie dysponuje metodami pozwalającymi na całkowite cofnięcie się utrwalonych teleangiektazji. Wybór sposobu leczenia zależy od stopnia zaawansowania klinicznego tej dermatozy:

⦁ W I etapie rumieniowym stosuje się miejscowe preparaty łagodzące i zmniejszające podrażnienie (np. kremy z wyciągiem z arniki, aloesu, kasztanowca)
⦁ Bardziej zaawansowane stadia choroby wymagają wprowadzenia zintensyfikowanego leczenia zewnętrznego antybiotykami (metronidazolem), 20% kwas azelainowym, a nawet rozpoczęcie terapii doustnej antybiotykami lub izotretynoiną (lekiem o najwyższej skuteczności zarezerwowanym dla najbardziej opornych przypadków)
⦁ Warto również wyeliminować towarzyszące zakażenia grzybicze drożdżakami oraz infekcję nużeńcem. Ponadto znaczącą poprawę w wyglądzie skóry zaobserwowano u pacjentów leczonych schematem wielolekowym (antybiotyki z inhibitorem wydzielania kwasu solnego) z powodu gastropatii o etiologii Helicobacter pylori.
Medycyna estetyczna także oferuje pewne zabiegi poprawiające kondycję zaczerwienionej i podrażnionej skóry twarzy. Należy do nich laseroterapia oraz elektrokoagulacja zamykająca rozszerzone naczynia krwionośne. Warto natomiast pamiętać, że niektóre maseczki oraz agresywne peelingi medyczne mogą przyczyniać się do zaostrzenia trądziku różowatego.

Dieta a trądzik różowaty

Dieta dla skóry trądzikowej jest niezwykle ważną częścią zintegrowanej terapii przeciwko rosacea. Przede wszystkim należy unikać potraw ostrych (chili, kurkuma, warzywa w octowej zalewie, ketchup, musztarda), bardzo gorących oraz kwaśnych, gdyż powodują one dodatkowe rozszerzanie naczyń krwionośnych. Ponadto warto także zadbać o odpowiednią suplementację. Zauważono, że wyjątkowo korzystnie na stan skóry wpływają preparaty witaminy PP, B2, K, D3 oraz pro- i prebiotyki, które regenerują mikroflorę jelitową.
Chociaż trądzik różowaty to schorzenie uciążliwe, uwarunkowane wieloma czynnikami, to nie ma ono nic wspólnego z chorobami zakaźnymi. Oznacza to, że nie można się nim „zarazić” przez bezpośredni kontakt z inną osobą cierpiącą na tę chorobę. ‘

 

Bibliografia:
„Choroby skóry i choroby przenoszone drogą płciową” S. Jabłońska, S. Majewski, PZWL
„Dermatologia estetyczna” Leslie S. Baumann, red. wyd. pol. K. Padlewska, PZWL
„Interna Szczeklika”, P. Gajewski, A. Szczeklik, MP.

Trądzik młodzieńczy

Trądzik młodzieńczy

Każda dyskusja na temat problemów wieku dojrzewania musi dotknąć również tematu trądziku młodzieńczego. Szacuje się, że z różnego rodzaju niedoskonałościami skóry walczy nawet 35-95% osób w wieku 13-19 lat. Trądzik młodzieńczy to przypadłość rzucająca się w oczy i z tego powodu często sygnalizowana przez pacjentów jako niesłychanie uciążliwa.
Wypryski zajmujące najbardziej reprezentatywną część ciała jaką jest twarz są poważnym problemem natury estetycznej. Choroba ta nie jest akceptowana przez pacjentów, co znacząco wpływa na kształtującą się psychikę młodzieży. Zarówno łagodne, jak i te bardziej zaawansowane postacie trądziku młodzieńczego wymagają szybkiego podjęcia działań leczniczych.

Epidemiologia trądziku młodzieńczego

Łagodne zmiany o typie trądziku zaskórnikowego, grudkowego oraz grudkowo-krostkowego dotyczą około 85% populacji młodzieży zgłaszającej się po poradę dermatologiczną. Pozostałe 15% pacjentów cierpi na zaawansowaną formę choroby charakteryzującą się obecnością wypełnionych ropą guzów, cyst oraz torbieli. Takie rozległe stany zapalne niemal zawsze wiążą się w wysokim ryzykiem wystąpienia miejscowych powikłań, takich jak przebarwienia oraz różnego rodzaju blizny. Trądzik młodzieńczy przeważnie zlokalizowany jest na twarzy, plecach (głównie u chłopców) oraz na klatce piersiowej. Kilka procent chorych boryka się szczególnie wstydliwym umiejscowieniem krost w okolicy pośladkowej. Pierwsze wypryski mogą pojawiać się w już okresie adrenarche, czyli wzroście wydzielania androgenów nadnerczowych poprzedzającym o koło 2 lata moment właściwego dojrzewania płciowego.

Przyczyny powstawania trądziku młodzieńczego

Acne vulgaris to przewlekły proces zapalny obejmujący jednostkę włosowo-łojową. Istnieje kilka ważnych aspektów patofizjologicznych pozwalających zrozumieć jego częstsze występowanie wśród osób młodych. Podstawowym czynnikiem odpowiedzialnym za dezorganizację czynności gruczołów łojowych cery tłustej ze skłonnością do trądziku jest stymulacja androgenami, czyli hormonami męskimi takimi jak testosteron, siarczan dehydroepiandrosteronu (DHEA-S) oraz androstendion.

Trądzik młodzieńczy to choroba mieszka włosowego

Powstawanie wszystkich zmian trądzikowych charakteryzuje zapalenie nabłonka wyścielającego wnętrze mieszków włosowych. Powoduje ono rozpulchnienie hiperkeratolitycznego (nadmiernie zrogowaciałego) materiału wypełniającego i zatykającego światło przewodów wyprowadzających łój na powierzchnię naskórka. Rozwój widocznego dla otoczenia trądziku młodzieńczego poprzedzatapowyżej opisana komedogeneza dokonująca się w obrębie porów skóry twarzy, klatki piersiowej oraz karku i okolicy międzyłopatkowej.

Nadmierna aktywność gruczołów łojowych

Gruczoły łojowe są integralną częścią aparatu włosowo-łojowego. Ich ujścia znajdują się poniżej miejsca wyjścia włosa ze skóry. Gruczoły łojowe są gruczołami holokrynowymi, co oznacza, że wszystkie komórki je budujące bezpośrednio przekształcają się w wydzielinę.Następnie zostają odtworzone z najgłębszej warstwy rozrodczej naskórka. Przerost i zwiększenie sekrecji sebum sterowane jest poziomem hormonów płciowych u danej osoby. Okres pokwitania, jak wiadomo, cechuje się wyraźnymi fluktuacjami w zakresie gospodarki hormonalnej. Dominacja progesteronu i testosteronu wywołuje intensywny łojotok, który w trakcie dojrzewania płciowego nie jest płynnie redukowany wpływem antyandrogenów takich jak estrogeny.

Zmiany keratynizacji powierzchni skóry

Zaskórniki, czyli wykwity pierwotne w trądziku młodzieńczym powstają, gdy do produkcji lepkiego łoju dołączy się nieprawidłowo szybkie złuszczanie powierzchni skóry. Zgrupowane martwe komórki naskórka blokują pory, czyli widoczne na powierzchni twarzy otworki z centralnie wyrastającym włoskiem. Wytworzony w ten sposób czop blokuje swobodny wypływ łoju. Skutkuje to pękaniem mieszków rozdętych przez nadmiar zgromadzonej tłustej substancji.

Trądzik młodzieńczy a wpływ bakterii

Dociekając przyczyn trądziku młodzieńczego zawsze rozważa się udział nieprawidłowej flory bakteryjnej. Oprócz powszechnej kolonizacji skóry tłustej przez bakterie z rodzaju Propionibacterium acnes warto również zwrócić uwagę na inne drobnoustroje odnajdywane podczas badań mikrobiologicznych wymazów z krost. Wiadomo, że kumulacja łoju we wnętrzu porów skóry stanowi idealną pożywkę także dla gronkowca skórnego oraz drożdżaków Malassezia furfur. Jednak to nie sama infekcja bakteryjna jest sednem powstawania ropnych wyprysków. Okazuje się, że takie miejscowe zapalenie wywołują drażniące wolne kwasy tłuszczowe pochodzące z rozkładu trójglicerydów. Bakterie dokonują lizy, czyli „rozbicia” obecnych w sebum trójglicerydów dzięki produkowanym przez siebie zewnątrzkomórkowychenzymów: lipazy, proteazy oraz hialuronidazy.

Trądzik młodzieńczy w kilku etapach

Rozwój wykwitów skórnych u młodzieży można opisać w 4 następujących po sobie etapach:
1. Przerost gruczołów intensywnie produkujących sebum (łój).
2. Rogowacenie ujść gruczołów łojowych, co sprzyja zastojowi wydzieliny we wnętrzu mieszków włosowych.
3. Zwiększona odpowiedź mieszków włosowo-łojowych na androgeny, hormony biorące udział w dojrzewaniu płciowym zarówno chłopców, jak i dziewcząt.
4. Namnażanie się bakterii produkujących wolne kwasy tłuszczowe, których drażniące właściwości wywołują stan zapalny skóry.

Trądzik młodzieńczy- leczenie miejscowe

U ponad połowy pacjentów przebieg trądziku jest łagodny. Wówczas jego leczenie polega na używaniu preparatów miejscowych, nakładanych codziennie na całą powierzchnię zmienionej chorobowo skóry. Zawierają one retinoidy (adapalen, izotretynoina), nadtlenek benzoilu, antybiotyki (klindamycynę, erytromycynę) oraz kwas azelainowy wykazujący świetnie działanie hamujące melanogenezę, czyli powstawanie przebarwień. Warto podkreślić, że przeciwtrądzikowe maści oraz żele często wywołują przesuszenie i złuszczanie naskórka. Dlatego podczas terapii trądziku młodzieńczego niezbędne jest stosowanie łagodnych żeli myjących oraz regularne nawilżanie skóry lekki kremami, które nie posiadają tłustej konsystencji.

Trądzik młodzieńczy- leczenie ogólne

W przypadku trądziku o średnim lub bardzo dużym nasileniu niezbędne wydaje się włączenie leków doustnych. Trądzik grudkowo-krostkowy dobrze reaguje na antybiotyki z grupy tetracyklin (tetracyklina, doksycyklina) zażywane codziennie przez okres co najmniej 2 miesięcy. Dowiedziono, że najlepsze efekty antybiotykoterapii uzyskuje się w połączeniu z leczeniem zewnętrznym np. retinoidami. Należy jednak pamiętać, że ze względu na ryzyko zaburzeń rozwoju kości i zębów tetracyklin bezwzględnie nie mogą stosować dzieci poniżej 12 roku życia! Trądzik młodzieńczy o najcięższym przebiegu nieodpowiadającym na standardowe leczenie niekiedy wymaga kilkumiesięcznej terapii izotretynoiną, czyli pochodną witaminy A. Niezwykła skuteczność tego leku wiąże się z faktem, że działa on na wszystkie przyczyny trądziku. Kurację prowadzi się w oparciu o wagę chorego, zawsze dąży się do dawki skumulowanej wynoszącej minimum 120mg/kg masy ciała. Izotretynoina jest niechętnie przepisywana nastolatkom ze względu na dużą liczbę działań niepożądanych. Najważniejszym z nich jest działanie uszkadzające płód, przez co konieczne jest bezwzględne unikanie ciąży przez dziewczęta ją zażywające.

Trądzik młodzieńczy- leczenie uzupełniające

U młodzieży z mało nasilonymi zmianami skórnymi (pojedyncze zaskórniki i grudki) korzystne efekty daje odpowiednia pielęgnacja skóry oraz uzupełniające zabiegi dermatologiczne. Kremy do cery tłustej i trądzikowej powinny zapobiegać komedogenezie, redukować łojotok oraz wykazywać działanie hamujące namnażanie bakterii. Należy natomiast unikać tłustych kremów „oblepiających” skórę, ciężkich podkładów oraz wielowarstwowego makijażu twarzy. Kolejnym błędem pielęgnacyjnym charakterystycznym dla młodych ludzi cierpiących z powodu trądziku jest zbyt częste mycie skóry i stosowanie agresywnych toników wykonanych na bazie roztworów alkoholowych. Wizualny efekt tej nadmiernej higieny jest jedynie przejściowy, gdyż przesuszenie skóry daje sygnał gruczołom łojowych do jeszcze większej produkcji łoju.

Medycyna estetyczna w trądziku młodzieńczym

Warunkiem przeprowadzenia wielu zabiegów kosmetycznych jest brak aktywnych, ropnych zmian skórnych oraz zgoda rodziców w przypadku pacjentów niepełnoletnich. Oto wybrane zabiegi przeznaczone dla cery trądzikowej:

⦁ Mechaniczne oczyszczanie skóry, które można wykonywać wyłącznie w przypadku trądziku zaskórnikowego bez towarzyszącego zapalenia
⦁ Złuszczające peelingi chemiczne kwasami o różnym stężeniu
⦁ Mikrodermabrazja
⦁ Sonoforeza oraz kawitacja

 

Bibliografia:
„Dermatologia” red. wyd. pol. L. Rudnicka, M. Olszewska, M. Sar-Pomian, PZWL
„Ginekologia dziecięca” red. wyd. pol. R. Dębski, Elsevier Urban & Partner

Przyczyny trądziku u dorosłych

Przyczyny trądziku u dorosłych

Trądzik u dorosłych jest bez wątpienia jedną z chorób skóry, które odbierają poczucie kontroli nad własnym wyglądem. Nie dziwi zatem chęć odnalezienia przyczyn pojawiania się wyprysków czy pryszczy typowych dla nastolatków na twarzach osób, które ten etap życia mają dawno za sobą. Tymczasem trądzik u dorosłych wyróżnia się nie tylko patogenezą, lecz także dynamiką przebiegu oraz obrazem klinicznym.
Od jakiegoś czasu obserwowana jest wyraźna tendencja do przedłużania się czasu trwania trądziku, nawet do 40 roku życia. Do jego rozwoju już po zakończeniu okresu dojrzewania determinuje wiele różnych, czasami zaskakujących czynników. Pełne zrozumienie patomechanizmu odpowiedzialnego za trądzik u dorosłych stanowi fundament umożliwiający skuteczne leczenie.

Trądzik u dorosłych a zaburzenia hormonalne

Trądzik wieku dojrzałego zdecydowanie częściej dotyczy płci żeńskiej, gdyż charakteryzuje się ona wyjątkowo skomplikowaną gospodarką hormonalną. A to właśnie utrata jej równowagi, inaczej homeostazy, jest główną przyczyną niedoskonałości po 25 roku życia. Trądzik to schorzenie zapalne dotyczące wyłącznie gruczołów łojowych oraz związanych z nimi mieszków włosowych. Zawsze rozwija się na podłożu łojotoku, czyli sytuacji, w której skóra produkuje zbyt duże ilości tłustego sebum. Głównym hormonem sterującym tym procesem jest testosteron. Jego naturalna produkcja odbywa się w jądrach, korze nadnerczy oraz w jajnikach. Potwierdzeniem roli, jaką odgrywa stymulacja androgenowa w etiopatogenezie trądziku jest fakt, że u mężczyzn wykastrowanych (eunuchów) trądzik nigdy nie występuje.

Stres zaostrza trądzik wieku dojrzałego

Zauważono, że trądzik dorosłych to choroba najczęściej rozpoznawana u ludzi intensywnie pracujących, podatnych na stres, ze skłonnością do stanów lękowo-depresyjnych. Czynniki te, w połączeniu z frustracją wynikającą ze wstydliwych dolegliwości, tworzą efekt błędnego koła. Główny hormon stresu- kortyzol działa na sebocyty analogicznie do testosteronu, czyli indukuje łojotok. Ponadto obniża odporność, co sprzyja rozwojowi stanów zapalnych. Kolejnym istotnym aspektem związanym z napięciem emocjonalnym jest szczególna odmiana trądziku, tzw. trądzik z zadrapania (przeczosowy, neuropatyczny). Klasyfikuje się go jako rodzaj dermatillomanii, czyli choroby skóry o podłożu psychicznym. Trądzik przeczosowy to psychonerwica, która objawia się występowaniem na skórze krostek i grudek będących skutkiem mechanicznego uszkadzania często ledwo zauważalnych niedoskonałości skóry. Pretekstem do takiej „autoagresji” przede wszystkim jest permanentne, obsesyjne myślenie o wadach w swoim wyglądzie. Rosnące w ten sposób napięcie zwykle kończy się gwałtownym wyładowaniem swoich emocji poprzez zdrapywanie czy wyciskanie każdego zaskórnika, grudki i krosty. Trądzik neuropatyczny charakteryzuje się tym, że często mało nasilone zmiany skórne przybierają dramatyczny obraz skóry pełnej strupów, plam oraz blizn.

Wpływ pory roku i podróży

Gwałtowne wahania temperatury towarzyszące zmianom pór roku bywają przyczyną nasilenia łojotoku. Najbardziej niebezpieczne są skrajności- mróz oraz upały, gdyż mogą one powodować odwodnienie skóry. Cera odwodniona broni się produkując jeszcze więcej sebum. Pacjenci często nazywają ten stan jako twarz „tłusto-sucha”, gdyż wypryski pojawiają się w otoczeniu widocznie przesuszonych partii skóry. Oprócz temperatury, również nadmierna ekspozycja na promieniowanie słoneczne skutkuje zaostrzeniem trądziku dorosłych. Przeważnie ma to miejsce na początku jesieni, czyli z pewnym opóźnieniem. Z tego względu pacjentom ze skłonnością do wyprysków odradza się długie opalanie.

Trądzik u dorosłych skutkiem złej pielęgnacji

Kosmetyki, szczególnie te o skomplikowanym, chemicznym składzie mogą podrażniać skórę wraz z gruczołami łojowymi. Źle dobrane preparaty powodują wówczas nasilenie objawów trądzikowych. Ponadto tłuste kremy zawierające parafinę, oleje roślinne, wazelinę powodują dodatkowe „zapychanie” porów skóry. Na opakowaniach kosmetyków dla cery ze skłonnością do powstawania wyprysków należy szukać takich sformułowań jak „hipoalergiczny” oraz „niekomedogenny” (czyli nie wywołujący zaskórników).

Makijaż często nasila trądzik dorosłych

Kobiety starają się zakamuflować swoje niedoskonałości poprzez nakładanie na twarz kilku warstw kryjących kosmetyków. Baza, korektor, podkład, puder, róż, bronzer- skóra pod takim „płaszczem” bywa niedotleniona, a sebum zostaje uwięzione we wnętrzu porów. Pot, łój i makijaż tworzą razem szczelną maskę zaostrzającą objawy trądziku. Dlatego pełen make-up powinien być noszony jak najkrócej i zawsze dokładnie zmywany przed snem oraz przed jakąkolwiek aktywnością fizyczną (siłownią, fitness).

Trądzik u dorosłych a nawyki żywieniowe

Coraz więcej doniesień naukowych wskazuje na istotny wpływ diety na przebieg trądziku zwyczajnego. Na podstawie licznych badań obserwacyjnych jednoznacznie stwierdzono, że pewne nawyki żywieniowe korelują ze stopniem nasilenia objawów chorobowych. Dieta bogata w pokarmy wysoko przetworzone (słodycze, chipsy, gotowe półprodukty) oraz o wysokim indeksie glikemicznym (produkty cukiernicze, białe pieczywo i makaron) powodują szybki wzrost stężenia insuliny i IGF-1 (insulinopodobnego czynnika wzrostu). Te dwie substancje produkowane przez nasz organizm po spożyciu pokarmu z dużą zawartością cukrów zwiększają produkcję męskich hormonów. W praktyce oznacza to, że we krwi nagle zaczyna krążyć więcej testosteronu i innych androgenów, które po dotarciu do skóry wzmagają łojotok. Szukając przyczyn trądziku warto także zwrócić uwagę na reakcję skóry po spożyciu mleka oraz soli. U wielu osób pokarmy z ich dużą zawartością wywołują stan zapalny, który przekształca powierzchowne zaskórniki i grudki w ropne, bolące krosty.

Bibliografia:
„Dietoterapia” D. Włodarek, E. Lange, PZWL
„Patofizjologia kliniczna”, Elsevier Urban & Partner

Przyczyny trądziku młodzieńczego

Przyczyny trądziku młodzieńczego

Trądzik młodzieńczy (acne vulgaris) w 95% umiejscowiony jest na twarzy oraz w górnych partiach tułowia. Ze względu na tę lokalizację, trudności w jego kamuflowaniu i przewlekły, czasami wieloletni przebieg choroby trądziku wciąż stanowi główny temat dyskusji wśród dermatologów oraz lekarzy innych specjalności.
Prawdopodobnych przyczyn trądziku młodzieńczego jest wiele, lecz każda z nich składa na się na typowy, sekwencyjny rozwój choroby. W ostatnich latach zrozumienie patogenezy wyprysków zajmujących skórę dojrzewającej młodzieży uległo weryfikacji i gruntownej modyfikacji.

Trądzik młodzieńczy- mechanizm powstawania

Podstawowymi procesami obserwowanymi w procesie tworzenia się niedoskonałości skóry są cztery zjawiska patofizjologiczne zachodzące w obrębie jednostki łojowo-włosowej (popularnych „porów”). Są nimi:
1. Nadprodukcja gęstego, lepkiego sebum
2. Zaburzenia rogowacenia naskórka
3. Kolonizacja gruczołów łojowych przez bakterie, głównie Propionibacterium acnes
4. Rozwój miejscowego stanu zapalnego i powstawanie wyprysków o charakterze obrzękowo-ropiejącym

Według najnowszych badań przedstawiony powyżej łańcuszkowy schemat transformacji trądzikowej jest jedynie końcowym etapem wielu bardziej dyskretnych zjawisk zachodzących w dojrzewającej skórze nastolatka.

Zjawiska immunologiczne a trądzik młodzieńczy

Chociaż u młodych osób cierpiących na acne vulagris nie stwierdza się oczywistych deficytów w obrębie układu odpornościowego, to laboratoryjne badania hodowli komórkowych wykazały, że powstawanie mikro zaskórników poprzedzane jest specyficznymi, lokalnymi reakcjami zapalnymi. Wobec tego odkrycia wysnuto hipotezę, że predyspozycje do rozwoju trądziku młodzieńczego ściśle wiążą się z komórkami układu odpornościowego napływającymi do jednostki włosowo-łojowej. Komórkami tymi są limfocyty T oznaczane jako CD4+ oraz makrofagi, czyli duże komórki żerne. Ich obecność w pobliżu gruczołów łojowych indukuje wytwarzanie cytokin o działaniu prozapalnym. Cytokiny są sygnałowymi cząsteczkami o budowie białek, które wpływają na wzrost, proliferację oraz pobudzanie odpowiedzi odpornościowej komórek naskórka. Interakcje tych substancji z mieszkiem włosowym i zasiedlającymi go bakteriami są „zapłonem” aktywującym łojotok oraz komedogenezę.

Stres oksydacyjny a trądzik młodzieńczy

Coraz większą uwagę zwraca się również na rolę reaktywnych form tlenu w etiologii acne. Pacjenci dotknięci trądzikiem młodzieńczym charakteryzują się wysokimi poziomami enzymów i produktów reakcji metabolicznych specyficznych dla niedotlenienia komórkowego, czyli stresu oksydacyjnego. Można zatem przypuszczać, że uszkodzenie oksydacyjne keratynocytów oraz sebocytów stanowi nieodłączny element generujący nieprawidłowe działanie komórek powierzchownych warstw skóry.

Inne czynniki zaostrzające trądzik młodzieńczy

Oprócz podstawowych zjawisk molekularnych zachodzących w skórze objętej stanem zapalnym, stopień zaawansowania choroby oraz jego odpowiedź na leczenie trądziku młodzieńczego zależy także od kilku innych, mniej skomplikowanych czynników:

⦁ Hormonów. Trądzik rozpoczyna się w burzliwym momencie życia człowieka, w którym układ dokrewny ulega całkowitej przebudowie. Wówczas niezrównoważone estrogenami stężenie testosteronu i innych androgenów działa pobudzająco na receptory gruczołów łojowych w skórze dziewcząt i chłopców.
⦁ Dieta. Współczesna dieta, szczególnie młodzieży, zawiera bardzo duże ilości tłustych, słodkich i wysokoprzetworzonych produktów spożywczych. Z obserwacji nawyków żywieniowych pacjentów wynika, że nabiał, węglowodany, tłuszcze trans oraz nadmiar białka zwierzęcego bardzo często wywołuje gwałtowny wysiew nowych wykwitów skórnych.
⦁ Słońce. Trądzik wiosenny (trądzik majorka) to znany dermatologom problem polegający na występowaniu zaostrzenia choroby po dłuższej ekspozycji na promieniowanie UV np. po wakacjach. Chociaż może się wydawać, że wysuszenie krost słońcem daje pozytywny efekt kosmetyczny, to po pewnym czasie następuje efekt z odbicia. Polega on na opóźnionym o kilka tygodniu (zwykle po powrocie do domu) wzmożeniu łojotoku.
⦁ Stres i inne czynniki psychiczne. W wielu przypadkach trądzik młodzieńczy może ulegać zaostrzeniu pod wpływem stresujących sytuacji np. egzaminów. Być może jest to związane z produkcją hormonów pochodzenia nadnerczowego, które w sposób analogiczny do testosteronu pobudzają aparat włosowo-łojowy. Ponadto przewlekłe napięcie psychologiczno-emocjonalnie obniża ogólną odporność, co nakłada się na wytłumaczone powyżej zjawiska immunologiczne stanowiące podłoże biochemiczne trądziku młodzieńczego.
⦁ Leki. Działaniem ubocznym niektórych leków jest tzw. trądzik polekowy. Do preparatów najczęściej go powodujących należą sterydy (zarówno doustne, jak i w maściach używanych w leczeniu np. atopowego zapalenia skóry), źle dobrana antykoncepcja hormonalna, jod, leki przeciwdepresyjne oraz duże dawki witaminy B12.

Trądzik pospolity

Trądzik pospolity

Trądzik pospolity (acne vulgaris) jest najczęstszą chorobą dermatologiczną wieku młodzieńczego. Szacuje się, że występuje, w różnym nasileniu, nawet u 90% osób przed 20 r.ż. Agresywny i wieloletni przebieg trądziku często wiążę się z zaburzeniami endokrynologicznymi, czyli brakiem równowagi hormonalnej. Niestety, coraz częstszym zjawiskiem jest trądzik zwykły oporny na standardowe metody leczenia oraz niezwiązany z żadnymi innymi chorobami internistycznymi bądź ginekologicznymi.
Przez lata sądzono, że trądzik jest chorobą typowo infekcyjną wywoływaną przez bakterie Propionibacterium acnes. Owszem, cera trądzikowa charakteryzuje się występowaniem ropnych stanów zapalnych, jednak to nie zakażenie jest pierwotnym czynnikiem do nich predysponującym. Przyczyny acne vulgaris są złożone i wieloczynnikowe, dlatego jego leczenie, a następnie utrzymanie uzyskanego stanu remisji pozostaje potężnym wyzwaniem dla współczesnej dermatologii.

Przyczyny trądziku pospolitego- hormony, geny, a może dieta?

Niestety, dotychczas nie sformułowano jednej, konkretnej odpowiedzi na to pytanie. Acne najczęściej rozpoczyna się u ludzi młodych wchodzących w okres burzy hormonalnej. Jednak trądzik młodzieńczy okazuje się być tylko jednym z wielu podtypów tej choroby. Aktualny profil demograficzny pacjentów dermatologicznych wskazuje bowiem na stale rosnącą liczbę chorych między 25 a 40 rokiem życia. Acne tarda, czyli trądzik wieku dojrzałego nie wynika zatem z naturalnego procesu dojrzewania. Jego etiologia charakteryzuje się wielotorowością, na którą nakładają się niekiedy subtelne wahania hormonów, predyspozycje genetyczne oraz czynniki zewnętrzne (stres, wysoko przetworzone produkty spożywcze) indukujące przewlekły proces zapalny w obrębie gruczołów łojowych. To właśnie te nieprawidłowe mieszki łojowo-włosowe są punktem wyjścia dla zmian skórnych- zaskórników, grudek oraz krost. Mogą one pojawiać się na twarzy, plecach, dekolcie, lecz także na owłosionej skórze głowy, ramionach i pośladkach. Nadmiernie aktywne gruczoły łojowe tych rejonów stale produkują gęste sebum, które zatyka przewody wyprowadzające i w ten sposób pozostaje uwięzione pod naskórkiem. Narastający „czop” w skład którego wchodzi łój oraz złuszczony naskórek stanowi idealną pożywkę dla różnych bakterii i grzybów. Wówczas niepozorna grudka ulega przemianie w ropną, intensywnie czerwoną krostę

Objawy i przebieg naturalny trądziku pospolitego

Trądzik klasycznie obejmuje rynnę łojotokową przednią (twarz, dekolt) oraz tylną (kark, plecy). Dla kobiet z hiperandrogenizmem, czyli nadmiarem męskich hormonów charakterystyczne jest rozmieszczenie wykwitów skórnych po bokach twarzy, na brodzie oraz na szyi. Proces powstawania wyprysków ma mechanizm łańcuchowy. Hiperstymulacja gruczołów łojowych połączona z nieprawidłowym rogowaceniem naskórka powoduje pierwotne, niewidoczne gołym okiem wykwity trądzikowe, czyli mikrozaskórniki. Po pewnym czasie ulegają one powiększeniu, co daje obraz niezapalnej podskórnej grudki- zaskórnika. Określenia typu „błyszcząca cera z zapchanymi porami” najczęściej dotyczą właśnie tego początkowego etapu. Wyróżniamy dwa rodzaje zaskórników- otwarte, często z ciemniejszym wierzchołkiem oraz zamknięte wyczuwalne palcami i widoczne pod pewnym kątem. Taki trądzik, nazywany zaskórnikowo-grudkowym może przeistoczyć się w typ zapalny z towarzyszącym zakażeniem mieszaną florą bakteryjną i grzybiczą. Ten najwyższy stopień zaawansowania choroby objawia się licznymi krostami wypełnionymi białą, ropną substancją. Nieleczony trądzik krostkowy wiąże się z ryzykiem rozwoju rozległych ropiejących guzów oraz cyst sięgających głęboko pod powierzchnię skóry.

Dlaczego warto leczyć trądzik?

Trądzik pospolity nie jest prostym defektem kosmetycznym, lecz przewlekłą chorobą skóry, która nieleczona pozostawia trwałe ślady na całe życie. Zabiegi medycyny estetycznej umożliwiają redukcję szpecących blizn, jednak wielu lekarzy zapomina o innym, niezwykle istotnym problemie sygnalizowanym przez pacjentów. Mowa tutaj o znaczącym obciążeniu psychologicznym. Z klinicznych obserwacji wynika, że trądzik, zarówno młodzieńczy jak i wieku dojrzałego, obniża samoocenę, ogranicza zdolności psychospołeczne, a niejednokrotnie stwarza bariery uniemożliwiające swobodny rozwój zawodowy. Ludzie dotknięci trądzikiem czują się stygmatyzowani, unikają kontaktów intymnych. Generuje to silny stres, który sam dodatkowo sprzyja zaostrzeniu choroby. Takie błędne koło można zatrzymać jedynie dzięki długotrwałemu, skrupulatnemu leczeniu.

Leczenie trądziku ogólnodostępnymi sposobami

Po pojawieniu się pierwszych niedoskonałości obejmujących stosunkowo małą powierzchnię skóry warto sięgnąć po dermokosmetyki oraz suplementy dostępne bez recepty. Pielęgnacja cery trądzikowej powinna być wieloetapowa. Skuteczność można ocenić dopiero po około 8 tygodniach regularnego stosowania, gdyż jej celem jest raczej zapobieganie przyszłym wykwitom niż leczenie zaistniałych już zmian. Z preparatów przeciwtrądzikowych dostępnych bez recepty jedynie kwas salicylowy oraz nadtlenek benzoilu leczą wypryski już widoczne na skórze. Wielokierunkowość terapii antytrądzikowej polega na:

⦁ Ograniczeniu nadmiernego łojotoku, ewentualnie zmiana jego składu za pomocą diety lub suplementów, dzięki czemu stanie się on bardziej płynny i łatwiej wydostanie się na powierzchnię naskórka.
⦁ Unormowanie rogowacenia, złuszczania
⦁ Eliminacja lub ograniczenie ilości bakterii P.acnes
Łojotok zwykle spowodowany jest przez zaburzenia fizjologiczno-hormonalne, które niestety trudno definitywnie unormować bez specjalistycznych leków. Istnieją jednak domowe sposoby, które ułatwią walkę z błyszczącą skórą. Należą do nich:
⦁ Spożywanie pokarmów bogatych w witaminy z grupy B (np. picie drożdży), cynk (pestki dyni, wątróbka) i witaminę A (papryka, marchew)
⦁ Ograniczenie w diecie tłuszczów trans, a postawienie na wielonienasycone kwasy tłuszczowe pochodzące z olejów roślinnych oraz tłustych ryb. Ich spożywanie zmienia skład produkowanego sebum przyczyniając się do jego upłynnienia.
⦁ Dbanie o dobre nawodnienie organizmu
⦁ Zachowanie równowagi między matowieniem i złuszczaniem, a nawilżaniem skóry. Dowiedziono, że zbytnie przesuszenie naskórka wywołuje efekt z odbicia, czyli pobudza gruczoły do jeszcze bardziej intensywnego wydzielania. Zasada jest prosta: na noc stosujemy kremy złuszczające, natomiast na dzień lekkie kremy nawilżające.

Bez pomocy lekarza dermatologa możemy zadbać także o adekwatne usuwanie złuszczonego naskórka. Substancjami złuszczającymi dostępnymi bez recepty są: kwas salicylowy, nadtlenek benzoilu (on ogranicza również infekcję bakteryjną), kwas azelainowy oraz kwasy owocowe AHA. Należy pamiętać, że trądzik grudkowo-krostkowy jest bezwzględnym przeciwskazaniem do stosowania peelingów mechanicznych, gdyż powodują one podrażnienie i zaognienie istniejących stanów zapalnych. Preparaty keratolityczne nakładamy na noc, rano pamiętając o ochronie przeciwsłonecznej minimalizującej ryzyko powstawania przebarwień skóry.

Leczenie trądziku pod okiem specjalisty

Przebieg trądziku charakteryzuje się etapami remisji oraz zaostrzenia. Czasami zaostrzenie staje się tak intensywne, że zaskórniki, grudki oraz krosty obejmują całą powierzchnię twarzy, klatki piersiowej bądź pleców. W takiej sytuacji należy jak najszybciej udać się do dermatologa, który dysponuje narzędziami umożliwiającymi złagodzenie objawów i zapobieganie ich powikłaniom. W leczeniu cięższych postaci trądziku powszechnie wykorzystuje się leczenie miejscowe retinoidami oraz antybiotykami, peelingi lub lasery medyczne, a także leczenie ogólne antybiotykami bądź preparatami izotretynoiny (pochodnej witaminy A). U kobiet często wprowadza się terapię hormonalną tabletkami antykoncepcyjnymi i innymi lekami obniżającymi odpowiedź gruczołów łojowych na stymulację androgenami. W początkowym etapie leczenia dermatologicznego stan skóry może ulec chwilowemu pogorszeniu, co często powoduje rezygnację z dalszej pomocy specjalisty. Jednak regularne stosowanie leków przez 2-3 miesiące znacząco zmniejszy ilość wyprysków, a ponadto zredukuje widoczność blizn i przebarwień potrądzikowych.

Styl życia a trądzik

Dbanie o higienę, regularne stosowanie leków, kremów czy maseczek to tylko część kompleksowego leczenia trądziku pospolitego. Zauważono, że przewlekły i ostry przebieg choroby wiąże się ze stresem, paleniem tytoniu, piciem alkoholu oraz spożywaniem pokarmów zawierających różne dodatki chemiczne i konserwanty. Co prawda brakuje jednoznacznych dowodów potwierdzających szkodliwość czekolady oraz cukru, jednak nie ulega wątpliwości, że hiperglikemia (nadmiar glukozy we krwi) i insulinooporność przyczynia się do nadmiaru męskich hormonów. Jest to szczególnie ważna informacja dla kobiet cierpiących na hirsutyzm (nadmierne owłosienie) i PCOS (zespół policystycznych jajników), chorób, których jednym z objawów może być uciążliwy trądzik.