Blizny po trądziku

Blizny po trądziku

Gojenie się ran to skomplikowany proces fizjologiczny, podczas którego w obrębie uszkodzonej skóry zachodzi szereg przemian strukturalnych. Blizny po trądziku są szczególną formą blizn, gdyż lokalizują się na najbardziej odsłoniętych częściach ciała, przede wszystkim na twarzy, dekolcie, ramionach oraz na plecach. Z tego powodu wywołują dyskomfort fizyczny, ale i emocjonalny, który obniża poczucie własnej wartości w stopniu porównywalnym do aktywnych trądzikowych zmian skórnych.
Leczenie trądziku i powiązanych z nim wyprysków zazwyczaj pozostawia po sobie pewne ślady na powierzchni naskórka. Przeważnie są to typowe przebarwienia pozapalne, jednakże niektóre formy trądziku pospolitego wyjątkowo często goją się właśnie poprzez bliznowacenie. Również zdrapywanie oraz wyciskanie niedoskonałości zwiększają ilość i rozległość blizn po trądziku.

Jak powstają blizny potrądzikowe?

Blizna jest końcowym etapem naprawy uszkodzonego naskórka. Trądzik krostkowo-grudkowy, ropny charakteryzuje się obecnością stanów zapalnych, które mogą samoistnie „pękać” lub być zdrapywane w celu przyspieszenie ewakuacji białej treści. Wówczas w powierzchniowych warstwach skóry tworzy się ubytek, który ulega gojeniu w trzech fazach:

1. Faza zapalna, czyli oczyszczania, której towarzyszy zaczerwienienie, obrzęk oraz zwiększona wrażliwość na dotyk
2. Faza proliferacji, czyli ziarninowania polegająca na pokryciu miejsca wyprysku nowym, delikatnym naskórkiem
3. Faza przebudowy, czyli remodelingu-bliznowacenia. Jej istotą jest synteza oraz uporządkowywanie się włókien kolagenowych nadających sprężystość i wytrzymałość nowych warstw skóry.

Rany po zakażonych, ropiejących niedoskonałościach goją się dłużej i często zmieniają teksturę skóry. Podobnie dzieje się w przypadku wydrapanych, wyciśniętych grudek czy zaskórników. W efekcie twarz zyskuje nierówną powierzchnię, która optycznie może przypominać wciąż aktywne zmiany trądzikowe.

Podział Bliz potrądzikowych

Blizny po trądziku można sklasyfikować biorąc pod uwagę ich dwie główne cechy: kształt oraz kolor. Pozostałości po niedoskonałościach skóry najczęściej przyjmują postać atroficzną, czyli ubytku tkankowego. Przeważnie nakładają się na nie dosyć liczne brunatno-czerwone przebarwienia pozapalne. Obraz kliniczny blizn potrądzikowych to „szpilkowate” zagłębienia skóry (tzw. ice pick) lub obszerniejsze walcowate doliny, przez pacjentów często określane mianem „kraterów”. Znacznie rzadziej blizny po trądziku są przerosłymi, twardymi obwałowaniami, które uformowały się miejscu ropnych torbieli. Tworzenie blizn przerostowych zwyklejest uwarunkowane genetycznymi skłonnościami do niekontrolowanego rozrostu tkanki łącznej.

Metody usuwania blizn po trądziku

Proste potrądzikowe blizny atroficzne u niektórych osób świetnie reagują na nieskomplikowane peelingi chemiczne lub mikrodermabrazję. Peelingi chemiczne słabszymi kwasami (kwas salicylowy, migdałowy, pirogronowy, azelainowy czy laktobionowy) są skuteczne raczej w przypadku przebarwień pozapalnych jedynie z niewielkimi bliznami. Nieco obszerniejsze ubytki skóry dobrze reagują na złuszczanie kwasem trichlorooctowym (TCA) oraz na głębokie peelingi fenolowe. TCA powoduje kontrolowane ścinanie się białek i miejscową martwicę, czego objawem jest obfite łuszczenie naskórka występujące po około 3 dniach od zabiegu. Taka „wymiana” naskórka wiąże się z widocznym remodelingiem struktury blizn. Peelingi fenolowe natomiast docierają w jeszcze głębsze warstwy skóry właściwej. Ich wysoka skuteczność wynika z pobudzenia syntezy nowych włókien kolagenowych, które wypełniają blizny zanikowe. Niestety, stosowanie głębokich peelingów fenolowych niesie ze sobą pewne ryzyko powstawania trwałych odbarwień.

Dermabrazja na blizny po tradziku

Mikrodermabrazja to mechaniczne złuszczanie naskórka na pomocą urządzenia zaopatrzonego w ścierającą, diamentową lub korundową głowicę. Jest metodą łagodną, uszkadzającą w kontrolowany sposób wyłącznie powierzchowne warstwy naskórka. Mogłoby się wydawać, że w związku z tym skuteczność mikrodermabrazji w leczeniu rozległych blizn po trądziku jest niska. Okazuje się jednak, że takie z pozoru mało inwazyjne ścieranie naskórka pobudza procesy regeneracyjne także w głębszych, niewidocznych warstwach skóry.

Resurfacing laserowy na blizny

Lasery, zarówno ablacyjne, jak i nieablacyjne są obecnie najskuteczniejszym sposobem usuwania blizn po trądziku. Działanie laserów ablacyjnych (np. laser frakcyjny CO2) polega na odparowywaniu wody znajdującej się w naskórku oraz w powierzchownych warstwach skóry właściwej. Fototermoliza, czyli miejscowe podgrzanie tkanki uszkadza okoliczne komórki, w tym te wchodzące w strukturę blizny. Uraz cieplny staje się wówczas impulsem prowadzącym do intensywnych procesów naprawczych, a nowopowstałe włókna kolagenowe i elastynowe zajmują miejsce starych blizn zanikowych. Lasery nieablacyjne są mniej agresywne, gdyż warstwa rogowa naskórka oraz skóra właściwa pozostają nienaruszone (nie zachodzi zjawisko fototermolizy ani denaturacji). W związku z tym okres rekonwalescencji ulega skrócenia. Z drugiej strony jednak odbywa się to kosztem efektywności- lasery nieablacyjne dedykowane są świeżym, różowym bliznom, w którym nie doszło do ostatecznego ukształtowania ubytku.

Lepiej zapobiegać

Osoby z wyraźną predyspozycją do bliznowacenia w miejscu niedoskonałości powinni jak najszybciej zdecydować się na leczenie problemu podstawowego, czyli grudkowo-krostkowego, ropnego trądziku. Zminimalizowanie objawów chorobowych automatycznie zmniejszy liczbę i głębokość blizn potrądzikowych. Ponadto należy pamiętać o bezwzględnym zakazie wyściskania, zdrapywania czy nacinania wypełnionych ropą wyprysków. Każdy dodatkowy mikrouraz skóry utrwala blizny zanikowe, co w późniejszym czasie wymaga większej liczby zabiegów głęboko złuszczających.

Rodzaje trądziku

Rodzaje trądziku

Trądzik to choroba, która przede wszystkim wynika z nadczynności gruczołów łojowych. Gruczoły te, zlokalizowanie w obrębie aparatu mieszkowo-łojowego, pod wpływem różnych czynników zaczynają wydzielać nieadekwatnie duże ilości sebum, czemu często towarzyszy miejscowy stan zapalny skóry. W zależności od wyglądu i nasilenia zmian skórnych, ich lokalizacji na ciele oraz wieku, w jakim się pojawiają można wyodrębnić kilka rodzajów trądziku.
Typowy trądzik charakteryzuje się występowaniem zaskórników, grudek oraz krost wypełnionych ropą. Niedoskonałości najczęściej widoczne są w tzw. strefie T na twarzy (broda, nos, czoło), nieco rzadziej na dekolcie bądź plecach. Obalając mity dotyczące tej dermatozy warto podkreślić, że trądzik, niezależnie od rodzaju, nie jest klasyczną chorobą infekcyjną spowodowaną zakażeniem bakteriami.

 

Trądzik pospolity

Trądzik pospolity (acne vulgaris), często określany również jako trądzik młodzieńczy lub hormonalny, to zdecydowanie najczęstszy rodzaj trądziku leczony przez lekarzy dermatologów. Charakteryzuje się łojotokiem oraz powstawaniem zaskórników, grudek, krost, a nawet cyst i torbieli wypełnionych płynem surowiczo-ropnym. Jego nasilenie zależy od stymulacji androgenowej (hormonalnej) oraz od nieswoistych reakcji immunologicznych, także tych ogólnoustrojowych. Trądzik zwykły to zasadniczo wspólne określenie znacznie szerszej grupy o zmiennym przebiegu klinicznym:

1. Trądzik zaskórnikowy, w którym dominują niezapalne zaskórniki otwarte (często z ciemnym wierzchołkiem będącym wynikiem utleniania mas rogowo-łojowych) oraz zamknięte.
2. Trądzik grudkowo-krostkowy (acne papulo-pustulosa) w przebiegu którego oprócz zaskórników pojawiają się również krosty, czyli czerwone grudki z ropną zawartością. Takie niedoskonałości są wyjątkowo często nieumiejętnie wyciskanie, co powoduje powstawanie przebarwień oraz blizn.
3. Trądzik ropowiczy (ang. cystic acne) to najbardziej zaawansowany rodzaj trądziku młodzieńczego. W jego przebiegu, obok zmian zaskórnikowo-grudkowych tworzą się rozległe torbiele ropne. Trądzik ropowiczy wymaga skojarzonego leczenia zewnętrznego oraz doustnego, gdyż jego gojenie może następować poprzez szpecące bliznowacenie.

 

Tabletki Nonacne na wszystkie rodzaje trądziku

Tabletki Nonacne na wszystkie rodzaje trądziku

 

Trądzik skupiony (acne conglobata) i odwrócony

Trądzik skupiony to bardzo ciężka postać choroby polegająca na występowaniu głębokich nacieków oraz torbieli ropnych. Wykwity te posiadają tendencję do zlewania się w jeszcze większe konglomeraty. Ze względu na znaczącą głębokość nacieku zapalnego trądzik skupiony goi się w niezwykle charakterystyczny sposób- powstałe blizny są nierówne, „mostkowate”, często przerośnięte. Acne conglobata spotyka się prawie wyłącznie u mężczyzn. W tym miejscu warto również wspomnieć o bardzo nietypowej, rzadkiej odmianie, czyli o trądziku odwróconym (acne inversa). Objawia się on bardzo bolesnymi, ropiejącymi przetokami, które lokalizują się w rejonach takich jak pachy, pachwiny czy pośladki. Pomimo obrazu klinicznego podobnego do zaostrzonego trądziku skupionego, trądzik odwrócony wywodzi się z patologicznych gruczołów potowych, a nie łojowych. W związku z tym zwykle nie odpowiada na typowe leczenie przeciwtrądzikowe antybiotykami i retinoidami doustnymi. Może natomiast wymagać wycięcia chirurgicznego.

Trądzik bliznowcowy (acem keloidea)

Ta odmiana cechuje się tendencją do tworzenia w obrębie krost, cyst lub torbieli tzw. bliznowców. Bliznowiec, czyli keloid to zgrubiała blizna będąca wynikiem nadmiernej proliferacji włóknistej tkanki łącznej w obrębie gojących się zmian zapalnych. Trądzik bliznowcowy zwykle obejmuje jedynie wybrane rejony skóry. Najczęściej są to plecy oraz kark.

Trądzik piorunujący (acne fulminans)

Trądzik piorunujący, czyli trądzik z objawami ogólnymi o ciężkim przebiegu występuje wyłącznie u młodych mężczyzn kończących okres pokwitania. W jego przebiegu objawom skórnym o typie krwotocznego trądziku skupionego i ropowiczego towarzyszą objawy ogólne charakterystyczne dla ciężkich infekcji. Są nimi: wysoka gorączka, wzrost liczby leukocytów w morfologii krwi, podwyższone wykładniki stanu zapalnego- OB i CRP oraz intensywne bóle kostno-stawowe. Trądzik piorunujący bardzo często wymaga leczenia w warunkach szpitalnych, początkowo dużą dawką doustnych sterydów, a następnie antybiotykami bądź izotretynoiną.

Trądzik wywołany

Powstawanie wyprysków w tym rodzaju trądziku zawsze jest zapoczątkowane ekspozycją na różne czynniki zewnętrzne, takie jak:

⦁ Chlor (trądzik pływaków), oleje, dziegcie wykorzystywane niegdyś w leczeniu łuszczycy
⦁ Leki: sterydy, duże dawki witaminy B12 oraz jodu
⦁ Kosmetyki zawierające parafinę, wazelinę oraz oleje mineralne „zapychające” pory skóry. Trądzik niemowlęcy również związany jest ze stosowaniem syntetycznych oliwek do pielęgnacji skóry dziecka.

Trądzik różowaty (rosacea)

Trądzik różowaty wyróżnia się występowaniem u ludzi w wieku dojrzałym i starszym (początek choroby zwykle między 25 a 35 rokiem życia). Główną rolę w jego patogenezie odgrywa nieprawidłowe ukrwienie centralnych części twarzy. Skóra dotknięta trądzikiem różowatym może być sucha, a na jej powierzchni prawie nigdy nie ma typowych zaskórników. Pierwotnym stadium trądziku różowatego jest przejściowy rumień zlokalizowany na policzkach, nosie i czole. Następnie ulega on utrwaleniu, a w miejscach teleangiektazji (czyli trwale poszerzonych naczynek krwionośnych) zaczynają pojawiać się zaczerwienione, twarde grudki i krostki. Wtórnymi objawami trądziku różowatego są: uczucie pieczenia skóry, nagły hot flushing naczyniowy twarzy (uderzenia gorąca niezwiązane z temperaturą otoczenia), suchość oraz obrzęk. Wieloletni przebieg choroby może być powikłany rozwojem zmian przerostowych, które niekiedy zniekształcają wygląd nosa (rhinophyma), policzków lub brody.

Trądzik niemowlęcy

Trądzik niemowlęcy

Trądzik niemowlęcy (acne neonatorum, ang. baby acne) to bezbolesna, nieszkodliwa choroba skóry, której początkowe objawy pojawią się już w pierwszych miesiącach, a nawet dniach życia dziecka. Niestety bezpośrednia przyczyna ją wywołująca wciąż nie została jednoznacznie ustalona. Na podstawie aktualnych danych epidemiologicznych szacuje się, że trądzik niemowlęcy występuje nawet u 20% noworodków. U większości z nich przebiega w sposób bardzo dyskretny.
Trądzik niemowlęcy klasyfikowany jest jako odmiana trądziku zwykłego rozwijająca się w tej określonej grupie wiekowej. Pomimo widocznych podobieństw między wypryskami powstałymi na skórze niemowlaka a niedoskonałościami związanymi z okresem dojrzewania, trądzik niemowlęcy wynika z nieco innych mechanizmów patofizjologicznych.

 

Trądzik niemowlęcy

Trądzik niemowlęcy

Specyfika skóry niemowlęcia

Skóra noworodka pełni niezwykle istotne funkcje dla rosnącego organizmu. Przede wszystkim chroni wnętrze ustroju przez niekorzystnymi, często bardzo szkodliwymi czynnikami zewnętrznymi- urazami mechanicznymi, fizycznymi bądź chemicznymi. Ponadto bierze aktywny udział w termoregulacji, co jest niezwykle istotne właśnie w przypadku noworodków wyróżniających się skłonnością do szybkiej utraty ciepła. Pod względem zarówno cech strukturalnych, jak i fizjologicznych skóra niemowlęcia wykazuje duże odmienności w stosunku do skóry dojrzałej:
Jest znacznie cieńsza i delikatniejsza
Posiada większą skłonność do odczynów pęcherzowych
Nie posiada skutecznej, tłuszczowej warstwy ochronnej
Łatwo ulega przesuszeniu i podrażnieniu
Ze względu na powyższe różnice, trądzik niemowlęcy zawsze powinien zwracać uwagę rodziców, gdyż jego lekceważenie może prowadzić do poważnego uszkodzenia wciąż niewykształconych warstw skóry dziecka.

Trądzik niemowlęcy- główne przyczyny

Głównym powodem trądzikowych zmian skórnych na twarzy noworodka są hormony. Hormony te, głównie matczyne androgeny, przedostają się do organizmu płodu in utero, czyli jeszcze podczas ciąży. Ich transfer odbywa się zatem poprzez łożysko, jedyny narząd umożliwiający wymianę między substancjami rozpuszczonymi we krwi matki a dziecka. Coraz częściej jednak zaakcentowaniu ulega rola mleka matczynego jako przenośnika wielu nietypowych związków chemicznych, w tym męskich hormonów. Wysokie stężenie androgenów we krwi noworodka stymuluje gruczoły łojowe do nadmiernej produkcji łoju. W efekcie na skórze dziecka zaczynają formować się wykwity skórne przypominające grudkowo-krostkową odmianę trądziku zwyczajnego – przeczytaj więcej o przyczynach trądziku niemowlęcego.

Trądzik niemowlęcy-objawy

Zmiany skórne typowe dla trądziku noworodkowego zlokalizowane mogą być na policzkach, rzadziej na podbródku i czole, a przypadku niewielkiego odsetka pacjentów także na klatce piersiowej. W przeciwieństwie do trądziku młodzieńczego wypryski nigdy nie obejmująrynny łojotokowej tylnej, czyli karku oraz okolicy międzyłopatkowej. Jeśli chodzi o ich wygląd można wyróżnić:
Zaskórniki otwarte bądź zamknięte, przypominające białe lub czarne punkciki wypełniające pory skóry
Grudki, czyli subtelne wyniosłości naskórka przyjmujące barwę cielistą, ewentualnie biało-żółtą w przypadku dużej ilości zalegających mas rogowo-łojowych
Bardzo rzadko grudki przeobrażają się w zapalne krosty oraz cysty wypełnione ropą
Przeważająca część dzieci dotkniętych trądzikiem noworodkowym prezentuje objawy skórne do złudzenia przypominające wysypkę w przebiegu odczynów alergicznych lub krostki wynikające z przesuszenia i podrażnienia naskórka niewłaściwymi preparatami pielęgnacyjnymi.

Przebieg trądziku niemowlęcego

Acne neonatorum to wyjątkowa łagodna odmiana trądziku. Należy do tzw. schorzeń samoograniczających się. Oznacza to, że nawet nieleczona ustępuje po kilku dniach- tygodniach. Zmiany na twarzy dziecka nie posiadają tendencji do ropienia, tworzenia rozległych przetok czy pozostawiania po sobie blizn specyficznych dla trądziku pospolitego. Nie dochodzi także do tworzenia przebarwień pozapalnych. Trądzik niemowlęcy całkowicie znika w ciągu 1-3 miesięcy od momentu pojawienia się pierwszych objawów. Ma to związek z naturalną eliminacją hormonów pochodzenia matczynego oraz z fizjologiczną, poniemowlęcą inwolucją gruczołów łojowych, czyli ze zmniejszeniem ich objętości.

Trądzik niemowlęcy- postępowanie

Wizyta u lekarza pediatry lub dermatologa jest konieczna, gdy ilość zmian skórny nie ulega stopniowemu zmniejszaniu po upływie 3-5 tygodni. Specjalista przed postawieniem diagnozy oraz zaleceniem konkretnego leczenia zawsze zbiera wnikliwy wywiad. Rodzic powinien poinformować go o:
Sytuacjach, kiedy zmiany skórne ulegają zaczerwienieniu lub gdy następuje niespodziewany wysiew nowych grudek i krost. Może tak się dziać podczas kąpieli, po przegrzaniu dziecka, a także w trakcie intensywnego płaczu.
Występowaniu trądziku w rodzinie, w szczególności u matki. Ważną informacją jest historia zaburzeń endokrynologicznych wykrytych przed ciążą, szczególnie stanów hiperandrogenizacji, czyli nadmiaru hormonów typu męskiego.
Przebiegu dotychczasowego rozwoju dziecka. Pewne wrodzone zaburzenia wydzielania hormonów przez dziecko mogą wywoływać, oprócz trądziku, również opóźnienie psychologiczno-ruchowe. Ocenia się je na podstawie tzw. kamieni milowych rozwoju dziecka oraz obecności odruchów pierwotnych, czyli reakcji i umiejętności zdobywanych przez niemowlę w przewidywalnej kolejności w określonym czasie
Lekach przyjmowanych przez matkę (szczególnie, jeśli dziecko karmione jest piersią) oraz podawanych niemowlęciu
Wieku, w jakim pojawił się trądzik. Wypryski, które po raz pierwszy pojawiły się dopiero po upływie 9-18 miesięcy od momentu urodzenia mogą wymagać dalszej diagnostyki eliminującej internistyczne podłoże tej dermatozy.

Trądzik niemowlęcy- metody leczenia

Początkowe leczenie trądziku niemowlęcego nie wymaga stosowania żadnych wyszukanych leków. Rodzice mogą przyjąć postawę wyczekującą samoistnego wygojenia wyprysków, jednak najczęściej, ze względu na niepokój wywołany dolegliwościami dziecka, zaleca im się zmiany w codziennej pielęgnacji:
Kąpiel dziecka w niezbyt gorącej wodzie z dodatkiem emolientów, oliwek pozbawionych substancji zapachowych i barwników, które podrażniają skórę niemowlaka
Stosowanie kremów, a nawet gęstych maści chroniących twarz dziecka przed wysuszeniem potęgujących uczucie swędzenia. Dermatolodzy czasami zalecają specjalne maści chłodzące charakteryzujące się krótkim, naturalnym składem
Twarz niemowlęcia zawsze ma być czysta i sucha. Jakiekolwiek plamy po karmieniu muszą zostać natychmiast delikatnie zmyte wilgotnym wacikiem i osuszone, najlepiej jednorazowym papierowym ręcznikiem.
Niektóre dzieci dobrze reagują na kąpiel w krochmalu. Należy jednak pamiętać, że jakiekolwiek oznaki alergii bądź atopii mogą być przeciwskazaniem do tego rodzaju domowych eksperymentów.

  • Niedopuszczanie do przegrzania i przepocenia skóry niemowlaka.
  • Regularne przycinanie paznokci niemowlaka, gdyż świąd skóry może wywołać niekontrolowane drapanie i powstawanie linijnych uszkodzeń powierzchni twarzy.
  • Absolutnie zakazane jest zdrapywanie, wyciskanie czy inne sposoby mechanicznego usuwania krostek. Działanie takie mogą bowiem wywołać głębokie uszkodzenia naskórka oraz ból. Przerwanie ciągłości skóry wiąże się ponadto z ryzykiem wtórnym zakażeń bakteryjnych oraz grzybiczych. Dla małych dzieci z niewykształconym układem odpornościowym takie infekcje skórne wiążą się z ryzykiem wtórnego uogólnienia.
    W przypadku bardziej nasilonych zmian skórnych zaleca się, pod stałą kontrolą lekarza, stosowanie łagodnych, miejscowych środków keratolitycznych (np. zawierających siarkę).

Trądzik u niemowlaka- rola rodziców

Niemal wszyscy rodzice zawsze niepokoją się nawet najmniejszymi zmianami w wyglądzie dziecka. Nagłe pojawienie się krost charakterystycznych dla okresu dojrzewania wzbudza wyjątkowe zdenerwowanie, gdyż przyczyn trądziku powszechnie doszukuje się w gwałtownych zaburzeniach hormonalnych. Rodzice najczęściej obawiają się wystąpienia w przyszłości ciężkich, opornych na leczenie postaci trądziku młodzieńczego. Czasami zgłaszają również strach przed przedwczesnym osiąganiem dojrzałości płciowej przez swoje dziecko. Powyższe obawy są całe szczęście zupełnie bezpodstawne. Postępowanie w trądziku niemowlęcym wymaga jedynie dwóch kluczowych rzeczy. Po pierwsze czasu, a po drugie zrównoważonej, łagodnej pielęgnacji.

Przyczyny trądziku niemowlęcego

Przyczyny trądziku niemowlęcego

Pierwsze tygodnie życia dziecka charakteryzuje podatność na pojawianie się różnego typu zmian skórnych. Około 20% zgłaszanych wysypek na twarzy można zdiagnozować jako łagodną formę trądziku niemowlęcego. Chorobę tę wyróżnia samoograniczający charakter, który zazwyczaj nie wymaga żadnego profesjonalnego postępowania leczniczego.
Objawy trądziku niemowlęcego mogą przypominać inne, równie powszechne dermatozy wieku dziecięcego. Podstawą prawidłowego rozpoznania i ustalenia przyczyn jest precyzyjny wywiad z rodzicami dziecka, obejrzenie całej powierzchni skóry oraz poznanie okoliczności towarzyszących rozwojowi pierwszych objawów klinicznych.

 

trądzik niemowlecy baby acne

trądzik niemowlecy / baby acne

Trądzik niemowlęcy- podział

Wypryski, które pojawiają się na twarzy malutkiego dziecka zawsze wzbudzają niepokój, a nawet lęk rodziców. Są one podobne do niedoskonałości typowych dla wieku młodzieńczego, jednak to nie przedwczesne dojrzewanie płciowe jest odpowiedzialne za ich występowanie. Rozważając etiopatogenezę trądziku niemowlęcego na początku warto wyróżnić dwa podtypy tego schorzenia:
Trądzik noworodkowy, który dotyczy najmłodszych dzieci od momentu urodzenia do ukończenia pierwszego miesiąca życia. Często pierwsze grudki i krostki są widoczne na twarzy dziecka już kilka godzin po zakończeniu porodu
Trądzik niemowlęcy pojawiający się nieco później, czyli od około 2-3 miesiąca życia
Warto podkreślić, że wszelkie zmiany trądzikowe, które po raz pierwszy zostały zauważone u dziecka starszego (10-24 miesięcznego) mogą wymagać pilnej konsultacji endokrynologicznej, gdyż ich podłożem częstą są poważniejsze wrodzone zaburzenia hormonalne. Diagnostyka powinna wówczas objąć takie jednostki chorobowe jak przerost kory nadnerczy oraz guzy wirylizujące, czyli wydzielające w niekontrolowany sposób duże ilości męskich hormonów.

Trądzik noworodkowy- przyczyny hormonalne

Pomimo faktu, że schorzenie to jest niezwykle powszechnym problemem dermatologicznym, to wciąż nie udowodniono jednoznacznych szlaków patofizjologicznych odpowiedzialnych za jego rozwój. Trądzik noworodkowy, czyli odmiana pojawiająca się najwcześniej po urodzeniu, najprawdopodobniej wynika ze stymulacji gruczołów łojowych dziecka przez androgeny pochodzenia matczynego. Androgeny to męskie hormony (testosteron, androstendion, dehydroepiandosteron), które posiadają swoiste receptory na sebocytach, -komórkach wydzielających łój. Organizm kobiety w ciąży produkuje ich znaczne ilości, dużo większe niż podstawowe fizjologiczne zapotrzebowanie. Wówczas poprzez łożysko będące miejscem „łączenia” się układu krążenia płodu i mamy hormony te przenikają zgodnie z gradientem stężeń do krwioobiegu dziecka. Co więcej, w pierwszych miesiącach laktacji androgeny mogą znajdować się również w mleku kobiety. Po przedostaniu się do organizmu noworodka „szukają” swoich receptorów, a najbardziej dostępne są te zlokalizowane właśnie w gruczołach łojowych. Wzmożona produkcja sebum prowadzi następnie do zatkania porów skóry i tworzenia się zaskórników, grudek oraz krost.

Trądzik niemowlęcy- błędy w pielęgnacji

Trądzik niemowlęcy, ze względu na to, że objawia się nieco później niż noworodkowy, może charakteryzować się innym podłożem. Oczywiście, wpływ męskich hormonów płciowych w pierwszych miesiącach po urodzeniu wciąż utrzymuje się na wysokim poziomie, jednak za powstawanie krostek u kilkumiesięcznego dziecka odpowiedzialne są także inne mechanizmy. Żółto-białe grudki i zaskórniki mogą bowiem wynikać z nieprawidłowej pielęgnacji skóry niemowlęcia. Niektóre tłuste olejki i inne produkty toaletowe (zasypki, kremy) mogą zapychać pory skóry dziecka podobnie jak dzieje się to w typowym trądziku kosmetycznym dorosłych. Ponadto dieta bogata we fluor oraz przyjmowanie niektórych leków doprowadza do podrażnienia gruczołów łojowych na twarzy niemowlęcia. W tym miejscu warto także wspomnieć o wpływie chlorowanej wody basenowej. Zauważono, że moda na zajęcia na pływalniach koreluje z większą zapadalność na trądzik wśród starszych niemowląt (6-9 miesięcznych).

Pielęgnacja w trądziku niemowlęcym

Większość dzieci dotkniętych trądzikiem wymaga jedynie określonego sposobu dbania o higienę. Specjalistyczne leki przeciwtrądzikowe wprowadza się tylko w przypadku zaawansowanych objawów nieulegających samoistnej remisji. Oto kilka podstawowych poglądów na temat pielęgnacji skóry niemowlaka z trądzikiem:
Celem kąpieli dziecka jest mycie bez usuwania bariery lipidowej, która ma ogromne znaczenie dla prawidłowego dojrzewania naskórka. Rodzice kojarzą trądzik z nadmiernym łojotokiem, dlatego często sięgają po agresywnie działające płyny oraz żele do kąpieli. Jest to postępowanie błędne, gdyż podrażnienie i wysuszenie skóry zaostrza przebieg trądziku niemowlęcego.
Wypryskom na twarzy dziecka towarzyszą mikroskopijne uszkodzenia naskórka, co wzmaga nadwrażliwość na czynniki zewnętrzne takie jak bakterie, grzyby, wirusy i alergeny. Aby uniknąć dodatkowego zakażenia skóry, rodzic powinien dbać o to, by jej powierzchnia zawsze była czysta i sucha. Po delikatnym wytarciu twarzy objętej trądzikiem niemowlęcym należy niezwłocznie przywrócić lipidową barierę ochronną poprzez aplikację hipoalergicznych, delikatnie natłuszczających kremów.
Absolutnie zakazane są wszelkie próby usuwania, wyciskania bądź zdrapywania grudek i krost. Cienki naskórek małego dziecka wyjątkowo szybko ulega uszkodzeniom mechanicznym, nawet pod wpływem pozornie delikatnego nacisku. Ponadto obszar skóry pod paznokciami skolonizowany jest przez ogromne ilości drobnoustrojów. Ich przeniesienie może zatem wywołać u noworodka infekcję, która przyczyni się do rozwoju powikłań np. poważnych zakażeń bakteryjnych.

Bibliografia:
„ABC chorób wieku dziecięcego” R. Rokicka-Milewska, PZWL
„Neonatologia” J. Szczapa, PZWL