Wpisy

Leczenie trądziku niemowlęcego

Leczenie trądziku niemowlęcego

W ciągu kilku tygodni lub miesięcy po porodzie na twarzach pewnego odsetka dzieci mogą pojawiać się wypryski przypominające typowy trądzik młodzieńczy. Pediatrzy wyróżniają dwie odmiany takiego trądziku wczesnodziecięcego. Typ noworodkowy rozwija się od momentu urodzenia do 6 tygodnia życia, natomiast typ niemowlęcy do ukończenia 1 roku życia dziecka.
Przyczyny oraz leczenie trądziku dotykającego obie powyższe grupy najmłodszych pacjentów są bardzo podobne. Wszelkie różnice pomiędzy trądzikiem pospolitym a noworodkowym wynikają z odrębności fizjologicznych oraz anatomicznych charakterystycznych dla okresu niemowlęcego.

Trądzik niemowląt- krótka charakterystyka

Trądzik niemowlęcy (acne neonatorum; infantile acne) generalnie zlokalizowany jest na policzkach, czole oraz na bródce dziecka. Pierwsze objawy skórne pod postacią grudek i krostek przeważnie pojawiają się między 1 a 6 miesiącem życia. Na trądzik niemowlęcy nieco częściej chorują chłopcy, jednak wówczas jego przebieg zwykle pozostaje łagodny. Wypryski zazwyczaj ulegają stopniowemu samowyleczeniu w przeciągu kilku miesięcy. Acne neonatorum może przyjmować formę zaskórników otwartych lub zamkniętych bądź grudek i zapalnych krost. Najbardziej zaawansowane, lecz bardzo rzadko występujące stadia choroby objawiają się cystami oraz torbielkami wypełnionymi białą, ropną treścią.

Trądzik u niemowląt- leczenie wstępne

Łagodny trądzik u malutkich dzieci przede wszystkim wymaga poinformowania rodziców o braku zagrożeń czy powikłań z niego wynikających. Krostki i grudki na twarzy dziecka obligują jedynie do obserwacji i wdrożenia specjalnej pielęgnacji poprawiającej ogólną odporność oraz kondycję skóry maleństwa. Zauważono, że odpowiednie kosmetyki czy zabiegi higieniczne wspomagają proces gojenia się niedoskonałości:

  • Twarz dziecka powinna być myta po każdym zabrudzeniu np. jedzeniem za pomocą letniej wody (ewentualnie z niewielkim dodatkiem hipoalergicznego żelu do mycia). W tym celu należy zwilżyć wacik kosmetyczny i delikatnie przetrzeć skórę omijając wrażliwe okolice oczu. Następnie warto osuszyć wilgotny naskórek poprzez przyłożenie do jego powierzchni jednorazowego, białego (czyli bez dodatków barwiących i zapachowych) papierowego ręcznika.
  • Pomocne może być smarowanie twarzy niemowlęcia ochronną maścią z cynkiem. Zapalne wykwity ulegną wówczas zmniejszeniu, jednak ze względu na wysuszający charakter cynku preparaty z jego dodatkiem można aplikować maksymalnie dwa razy dziennie przez 3-5 dni.
  • Natłuszczające maści witaminowe z witaminą A i E zredukują podrażnienie i zaczerwienienie naskórka oraz przyspieszą jego regenerację

Nie należy stosować dezynfekujących płynów na bazie alkoholu np. spirytusu salicylowego. Równie kategorycznie przeciwskazane jest wyciskanie nawet najbardziej powierzchownych krost i grudek.

Trądzik u niemowląt- leczenie postaci zaawansowanych

Jeżeli trądzik niemowlęcy nie ustępuje po około dwóch tygodniach właściwej pielęgnacji lub ulega pogorszeniu warto wówczas udać się z dzieckiem po poradę lekarską. Specjalistyczne leki dermatologiczne są zarezerwowane dla ciężkich oraz średnio-ciężkich postaci choroby, które charakteryzują się obecnością guzów i cyst ze skłonnością do bliznowacenia. Wtedy, oprócz celowanej terapii, należy również wykonać panel badań hormonalnych, który pozwoli wykluczyć poważne zaburzenia odpowiedzialne za taki przebieg trądziku wczesnodziecięcego. Spośród wielu grup leków przeciwtrądzikowych najczęściej stosuje się:

  • Antybiotyki miejscowe w postaci żeli lub maści (klindamycyna, erytromycyna)
  • Preparaty zawierające popularne substancje zwalczające niedoskonałości, takie jak nadtlenek benzoilu oraz kwas salicylowy. Dla niemowląt przeznaczone są jedynie specjalne, maksymalnie rozcieńczone formuły tych leków.
  • Antybiotyki doustne, z wyłączeniem grupy tetracyklin (doksycyklina, tetracyklina, minocyklina). Tetracykliny są dozwolone dopiero od 12 roku życia, gdyż mogą wywoływać zaburzenia rozwojowe kości oraz szkliwa zębów. W przypadku małych dzieci antybiotykiem z wyboru pozostaje erytromycyna, jednak ze względu na niską skuteczność oraz ryzyko działań niepożądanych stosuje się ją niezwykle rzadko.
  • Retinoidy aplikowane na skórę, przede wszystkim nowoczesny adapalen w niskim stężeniu nakładany codziennie wieczorem przez 4-8 tygodni. Retinoidy starszych generacji mogą bardzo poważnie podrażnić skórę niemowlęcia, co dodatkowo pogorszy przebieg choroby.

Dzieci starsze cierpiące na ropowiczy trądzik o bardzo ciężkim przebiegu niekiedy kwalifikuje się do leczenia izotretynoiną podawaną doustnie. Jest to najskuteczniejszy lek przeciwtrądzikowy, lecz jego przyjmowanie wiąże się z ryzykiem różnych działań niepożądanych. Terapia musi być prowadzona pod stałym nadzorem doświadczonego lekarza, który regularnie będzie monitorował morfologię, funkcje wątroby oraz nerek małego pacjenta.

 

Źródło:
Journal of the American Academy of Dermatology

Przyczyny trądziku niemowlęcego

Przyczyny trądziku niemowlęcego

Pierwsze tygodnie życia dziecka charakteryzuje podatność na pojawianie się różnego typu zmian skórnych. Około 20% zgłaszanych wysypek na twarzy można zdiagnozować jako łagodną formę trądziku niemowlęcego. Chorobę tę wyróżnia samoograniczający charakter, który zazwyczaj nie wymaga żadnego profesjonalnego postępowania leczniczego.
Objawy trądziku niemowlęcego mogą przypominać inne, równie powszechne dermatozy wieku dziecięcego. Podstawą prawidłowego rozpoznania i ustalenia przyczyn jest precyzyjny wywiad z rodzicami dziecka, obejrzenie całej powierzchni skóry oraz poznanie okoliczności towarzyszących rozwojowi pierwszych objawów klinicznych.

 

trądzik niemowlecy baby acne

trądzik niemowlecy / baby acne

Trądzik niemowlęcy- podział

Wypryski, które pojawiają się na twarzy malutkiego dziecka zawsze wzbudzają niepokój, a nawet lęk rodziców. Są one podobne do niedoskonałości typowych dla wieku młodzieńczego, jednak to nie przedwczesne dojrzewanie płciowe jest odpowiedzialne za ich występowanie. Rozważając etiopatogenezę trądziku niemowlęcego na początku warto wyróżnić dwa podtypy tego schorzenia:
Trądzik noworodkowy, który dotyczy najmłodszych dzieci od momentu urodzenia do ukończenia pierwszego miesiąca życia. Często pierwsze grudki i krostki są widoczne na twarzy dziecka już kilka godzin po zakończeniu porodu
Trądzik niemowlęcy pojawiający się nieco później, czyli od około 2-3 miesiąca życia
Warto podkreślić, że wszelkie zmiany trądzikowe, które po raz pierwszy zostały zauważone u dziecka starszego (10-24 miesięcznego) mogą wymagać pilnej konsultacji endokrynologicznej, gdyż ich podłożem częstą są poważniejsze wrodzone zaburzenia hormonalne. Diagnostyka powinna wówczas objąć takie jednostki chorobowe jak przerost kory nadnerczy oraz guzy wirylizujące, czyli wydzielające w niekontrolowany sposób duże ilości męskich hormonów.

Trądzik noworodkowy- przyczyny hormonalne

Pomimo faktu, że schorzenie to jest niezwykle powszechnym problemem dermatologicznym, to wciąż nie udowodniono jednoznacznych szlaków patofizjologicznych odpowiedzialnych za jego rozwój. Trądzik noworodkowy, czyli odmiana pojawiająca się najwcześniej po urodzeniu, najprawdopodobniej wynika ze stymulacji gruczołów łojowych dziecka przez androgeny pochodzenia matczynego. Androgeny to męskie hormony (testosteron, androstendion, dehydroepiandosteron), które posiadają swoiste receptory na sebocytach, -komórkach wydzielających łój. Organizm kobiety w ciąży produkuje ich znaczne ilości, dużo większe niż podstawowe fizjologiczne zapotrzebowanie. Wówczas poprzez łożysko będące miejscem „łączenia” się układu krążenia płodu i mamy hormony te przenikają zgodnie z gradientem stężeń do krwioobiegu dziecka. Co więcej, w pierwszych miesiącach laktacji androgeny mogą znajdować się również w mleku kobiety. Po przedostaniu się do organizmu noworodka „szukają” swoich receptorów, a najbardziej dostępne są te zlokalizowane właśnie w gruczołach łojowych. Wzmożona produkcja sebum prowadzi następnie do zatkania porów skóry i tworzenia się zaskórników, grudek oraz krost.

Trądzik niemowlęcy- błędy w pielęgnacji

Trądzik niemowlęcy, ze względu na to, że objawia się nieco później niż noworodkowy, może charakteryzować się innym podłożem. Oczywiście, wpływ męskich hormonów płciowych w pierwszych miesiącach po urodzeniu wciąż utrzymuje się na wysokim poziomie, jednak za powstawanie krostek u kilkumiesięcznego dziecka odpowiedzialne są także inne mechanizmy. Żółto-białe grudki i zaskórniki mogą bowiem wynikać z nieprawidłowej pielęgnacji skóry niemowlęcia. Niektóre tłuste olejki i inne produkty toaletowe (zasypki, kremy) mogą zapychać pory skóry dziecka podobnie jak dzieje się to w typowym trądziku kosmetycznym dorosłych. Ponadto dieta bogata we fluor oraz przyjmowanie niektórych leków doprowadza do podrażnienia gruczołów łojowych na twarzy niemowlęcia. W tym miejscu warto także wspomnieć o wpływie chlorowanej wody basenowej. Zauważono, że moda na zajęcia na pływalniach koreluje z większą zapadalność na trądzik wśród starszych niemowląt (6-9 miesięcznych).

Pielęgnacja w trądziku niemowlęcym

Większość dzieci dotkniętych trądzikiem wymaga jedynie określonego sposobu dbania o higienę. Specjalistyczne leki przeciwtrądzikowe wprowadza się tylko w przypadku zaawansowanych objawów nieulegających samoistnej remisji. Oto kilka podstawowych poglądów na temat pielęgnacji skóry niemowlaka z trądzikiem:
Celem kąpieli dziecka jest mycie bez usuwania bariery lipidowej, która ma ogromne znaczenie dla prawidłowego dojrzewania naskórka. Rodzice kojarzą trądzik z nadmiernym łojotokiem, dlatego często sięgają po agresywnie działające płyny oraz żele do kąpieli. Jest to postępowanie błędne, gdyż podrażnienie i wysuszenie skóry zaostrza przebieg trądziku niemowlęcego.
Wypryskom na twarzy dziecka towarzyszą mikroskopijne uszkodzenia naskórka, co wzmaga nadwrażliwość na czynniki zewnętrzne takie jak bakterie, grzyby, wirusy i alergeny. Aby uniknąć dodatkowego zakażenia skóry, rodzic powinien dbać o to, by jej powierzchnia zawsze była czysta i sucha. Po delikatnym wytarciu twarzy objętej trądzikiem niemowlęcym należy niezwłocznie przywrócić lipidową barierę ochronną poprzez aplikację hipoalergicznych, delikatnie natłuszczających kremów.
Absolutnie zakazane są wszelkie próby usuwania, wyciskania bądź zdrapywania grudek i krost. Cienki naskórek małego dziecka wyjątkowo szybko ulega uszkodzeniom mechanicznym, nawet pod wpływem pozornie delikatnego nacisku. Ponadto obszar skóry pod paznokciami skolonizowany jest przez ogromne ilości drobnoustrojów. Ich przeniesienie może zatem wywołać u noworodka infekcję, która przyczyni się do rozwoju powikłań np. poważnych zakażeń bakteryjnych.

Bibliografia:
„ABC chorób wieku dziecięcego” R. Rokicka-Milewska, PZWL
„Neonatologia” J. Szczapa, PZWL