Wpisy

Trądzik młodzieńczy

Trądzik młodzieńczy

Każda dyskusja na temat problemów wieku dojrzewania musi dotknąć również tematu trądziku młodzieńczego. Szacuje się, że z różnego rodzaju niedoskonałościami skóry walczy nawet 35-95% osób w wieku 13-19 lat. Trądzik młodzieńczy to przypadłość rzucająca się w oczy i z tego powodu często sygnalizowana przez pacjentów jako niesłychanie uciążliwa.
Wypryski zajmujące najbardziej reprezentatywną część ciała jaką jest twarz są poważnym problemem natury estetycznej. Choroba ta nie jest akceptowana przez pacjentów, co znacząco wpływa na kształtującą się psychikę młodzieży. Zarówno łagodne, jak i te bardziej zaawansowane postacie trądziku młodzieńczego wymagają szybkiego podjęcia działań leczniczych.

Epidemiologia trądziku młodzieńczego

Łagodne zmiany o typie trądziku zaskórnikowego, grudkowego oraz grudkowo-krostkowego dotyczą około 85% populacji młodzieży zgłaszającej się po poradę dermatologiczną. Pozostałe 15% pacjentów cierpi na zaawansowaną formę choroby charakteryzującą się obecnością wypełnionych ropą guzów, cyst oraz torbieli. Takie rozległe stany zapalne niemal zawsze wiążą się w wysokim ryzykiem wystąpienia miejscowych powikłań, takich jak przebarwienia oraz różnego rodzaju blizny. Trądzik młodzieńczy przeważnie zlokalizowany jest na twarzy, plecach (głównie u chłopców) oraz na klatce piersiowej. Kilka procent chorych boryka się szczególnie wstydliwym umiejscowieniem krost w okolicy pośladkowej. Pierwsze wypryski mogą pojawiać się w już okresie adrenarche, czyli wzroście wydzielania androgenów nadnerczowych poprzedzającym o koło 2 lata moment właściwego dojrzewania płciowego.

Przyczyny powstawania trądziku młodzieńczego

Acne vulgaris to przewlekły proces zapalny obejmujący jednostkę włosowo-łojową. Istnieje kilka ważnych aspektów patofizjologicznych pozwalających zrozumieć jego częstsze występowanie wśród osób młodych. Podstawowym czynnikiem odpowiedzialnym za dezorganizację czynności gruczołów łojowych cery tłustej ze skłonnością do trądziku jest stymulacja androgenami, czyli hormonami męskimi takimi jak testosteron, siarczan dehydroepiandrosteronu (DHEA-S) oraz androstendion.

Trądzik młodzieńczy to choroba mieszka włosowego

Powstawanie wszystkich zmian trądzikowych charakteryzuje zapalenie nabłonka wyścielającego wnętrze mieszków włosowych. Powoduje ono rozpulchnienie hiperkeratolitycznego (nadmiernie zrogowaciałego) materiału wypełniającego i zatykającego światło przewodów wyprowadzających łój na powierzchnię naskórka. Rozwój widocznego dla otoczenia trądziku młodzieńczego poprzedzatapowyżej opisana komedogeneza dokonująca się w obrębie porów skóry twarzy, klatki piersiowej oraz karku i okolicy międzyłopatkowej.

Nadmierna aktywność gruczołów łojowych

Gruczoły łojowe są integralną częścią aparatu włosowo-łojowego. Ich ujścia znajdują się poniżej miejsca wyjścia włosa ze skóry. Gruczoły łojowe są gruczołami holokrynowymi, co oznacza, że wszystkie komórki je budujące bezpośrednio przekształcają się w wydzielinę.Następnie zostają odtworzone z najgłębszej warstwy rozrodczej naskórka. Przerost i zwiększenie sekrecji sebum sterowane jest poziomem hormonów płciowych u danej osoby. Okres pokwitania, jak wiadomo, cechuje się wyraźnymi fluktuacjami w zakresie gospodarki hormonalnej. Dominacja progesteronu i testosteronu wywołuje intensywny łojotok, który w trakcie dojrzewania płciowego nie jest płynnie redukowany wpływem antyandrogenów takich jak estrogeny.

Zmiany keratynizacji powierzchni skóry

Zaskórniki, czyli wykwity pierwotne w trądziku młodzieńczym powstają, gdy do produkcji lepkiego łoju dołączy się nieprawidłowo szybkie złuszczanie powierzchni skóry. Zgrupowane martwe komórki naskórka blokują pory, czyli widoczne na powierzchni twarzy otworki z centralnie wyrastającym włoskiem. Wytworzony w ten sposób czop blokuje swobodny wypływ łoju. Skutkuje to pękaniem mieszków rozdętych przez nadmiar zgromadzonej tłustej substancji.

Trądzik młodzieńczy a wpływ bakterii

Dociekając przyczyn trądziku młodzieńczego zawsze rozważa się udział nieprawidłowej flory bakteryjnej. Oprócz powszechnej kolonizacji skóry tłustej przez bakterie z rodzaju Propionibacterium acnes warto również zwrócić uwagę na inne drobnoustroje odnajdywane podczas badań mikrobiologicznych wymazów z krost. Wiadomo, że kumulacja łoju we wnętrzu porów skóry stanowi idealną pożywkę także dla gronkowca skórnego oraz drożdżaków Malassezia furfur. Jednak to nie sama infekcja bakteryjna jest sednem powstawania ropnych wyprysków. Okazuje się, że takie miejscowe zapalenie wywołują drażniące wolne kwasy tłuszczowe pochodzące z rozkładu trójglicerydów. Bakterie dokonują lizy, czyli „rozbicia” obecnych w sebum trójglicerydów dzięki produkowanym przez siebie zewnątrzkomórkowychenzymów: lipazy, proteazy oraz hialuronidazy.

Trądzik młodzieńczy w kilku etapach

Rozwój wykwitów skórnych u młodzieży można opisać w 4 następujących po sobie etapach:
1. Przerost gruczołów intensywnie produkujących sebum (łój).
2. Rogowacenie ujść gruczołów łojowych, co sprzyja zastojowi wydzieliny we wnętrzu mieszków włosowych.
3. Zwiększona odpowiedź mieszków włosowo-łojowych na androgeny, hormony biorące udział w dojrzewaniu płciowym zarówno chłopców, jak i dziewcząt.
4. Namnażanie się bakterii produkujących wolne kwasy tłuszczowe, których drażniące właściwości wywołują stan zapalny skóry.

Trądzik młodzieńczy- leczenie miejscowe

U ponad połowy pacjentów przebieg trądziku jest łagodny. Wówczas jego leczenie polega na używaniu preparatów miejscowych, nakładanych codziennie na całą powierzchnię zmienionej chorobowo skóry. Zawierają one retinoidy (adapalen, izotretynoina), nadtlenek benzoilu, antybiotyki (klindamycynę, erytromycynę) oraz kwas azelainowy wykazujący świetnie działanie hamujące melanogenezę, czyli powstawanie przebarwień. Warto podkreślić, że przeciwtrądzikowe maści oraz żele często wywołują przesuszenie i złuszczanie naskórka. Dlatego podczas terapii trądziku młodzieńczego niezbędne jest stosowanie łagodnych żeli myjących oraz regularne nawilżanie skóry lekki kremami, które nie posiadają tłustej konsystencji.

Trądzik młodzieńczy- leczenie ogólne

W przypadku trądziku o średnim lub bardzo dużym nasileniu niezbędne wydaje się włączenie leków doustnych. Trądzik grudkowo-krostkowy dobrze reaguje na antybiotyki z grupy tetracyklin (tetracyklina, doksycyklina) zażywane codziennie przez okres co najmniej 2 miesięcy. Dowiedziono, że najlepsze efekty antybiotykoterapii uzyskuje się w połączeniu z leczeniem zewnętrznym np. retinoidami. Należy jednak pamiętać, że ze względu na ryzyko zaburzeń rozwoju kości i zębów tetracyklin bezwzględnie nie mogą stosować dzieci poniżej 12 roku życia! Trądzik młodzieńczy o najcięższym przebiegu nieodpowiadającym na standardowe leczenie niekiedy wymaga kilkumiesięcznej terapii izotretynoiną, czyli pochodną witaminy A. Niezwykła skuteczność tego leku wiąże się z faktem, że działa on na wszystkie przyczyny trądziku. Kurację prowadzi się w oparciu o wagę chorego, zawsze dąży się do dawki skumulowanej wynoszącej minimum 120mg/kg masy ciała. Izotretynoina jest niechętnie przepisywana nastolatkom ze względu na dużą liczbę działań niepożądanych. Najważniejszym z nich jest działanie uszkadzające płód, przez co konieczne jest bezwzględne unikanie ciąży przez dziewczęta ją zażywające.

Trądzik młodzieńczy- leczenie uzupełniające

U młodzieży z mało nasilonymi zmianami skórnymi (pojedyncze zaskórniki i grudki) korzystne efekty daje odpowiednia pielęgnacja skóry oraz uzupełniające zabiegi dermatologiczne. Kremy do cery tłustej i trądzikowej powinny zapobiegać komedogenezie, redukować łojotok oraz wykazywać działanie hamujące namnażanie bakterii. Należy natomiast unikać tłustych kremów „oblepiających” skórę, ciężkich podkładów oraz wielowarstwowego makijażu twarzy. Kolejnym błędem pielęgnacyjnym charakterystycznym dla młodych ludzi cierpiących z powodu trądziku jest zbyt częste mycie skóry i stosowanie agresywnych toników wykonanych na bazie roztworów alkoholowych. Wizualny efekt tej nadmiernej higieny jest jedynie przejściowy, gdyż przesuszenie skóry daje sygnał gruczołom łojowych do jeszcze większej produkcji łoju.

Medycyna estetyczna w trądziku młodzieńczym

Warunkiem przeprowadzenia wielu zabiegów kosmetycznych jest brak aktywnych, ropnych zmian skórnych oraz zgoda rodziców w przypadku pacjentów niepełnoletnich. Oto wybrane zabiegi przeznaczone dla cery trądzikowej:

⦁ Mechaniczne oczyszczanie skóry, które można wykonywać wyłącznie w przypadku trądziku zaskórnikowego bez towarzyszącego zapalenia
⦁ Złuszczające peelingi chemiczne kwasami o różnym stężeniu
⦁ Mikrodermabrazja
⦁ Sonoforeza oraz kawitacja

 

Bibliografia:
„Dermatologia” red. wyd. pol. L. Rudnicka, M. Olszewska, M. Sar-Pomian, PZWL
„Ginekologia dziecięca” red. wyd. pol. R. Dębski, Elsevier Urban & Partner

Rodzaje trądziku

Rodzaje trądziku

Trądzik to choroba, która przede wszystkim wynika z nadczynności gruczołów łojowych. Gruczoły te, zlokalizowanie w obrębie aparatu mieszkowo-łojowego, pod wpływem różnych czynników zaczynają wydzielać nieadekwatnie duże ilości sebum, czemu często towarzyszy miejscowy stan zapalny skóry. W zależności od wyglądu i nasilenia zmian skórnych, ich lokalizacji na ciele oraz wieku, w jakim się pojawiają można wyodrębnić kilka rodzajów trądziku.
Typowy trądzik charakteryzuje się występowaniem zaskórników, grudek oraz krost wypełnionych ropą. Niedoskonałości najczęściej widoczne są w tzw. strefie T na twarzy (broda, nos, czoło), nieco rzadziej na dekolcie bądź plecach. Obalając mity dotyczące tej dermatozy warto podkreślić, że trądzik, niezależnie od rodzaju, nie jest klasyczną chorobą infekcyjną spowodowaną zakażeniem bakteriami.

 

Trądzik pospolity

Trądzik pospolity (acne vulgaris), często określany również jako trądzik młodzieńczy lub hormonalny, to zdecydowanie najczęstszy rodzaj trądziku leczony przez lekarzy dermatologów. Charakteryzuje się łojotokiem oraz powstawaniem zaskórników, grudek, krost, a nawet cyst i torbieli wypełnionych płynem surowiczo-ropnym. Jego nasilenie zależy od stymulacji androgenowej (hormonalnej) oraz od nieswoistych reakcji immunologicznych, także tych ogólnoustrojowych. Trądzik zwykły to zasadniczo wspólne określenie znacznie szerszej grupy o zmiennym przebiegu klinicznym:

1. Trądzik zaskórnikowy, w którym dominują niezapalne zaskórniki otwarte (często z ciemnym wierzchołkiem będącym wynikiem utleniania mas rogowo-łojowych) oraz zamknięte.
2. Trądzik grudkowo-krostkowy (acne papulo-pustulosa) w przebiegu którego oprócz zaskórników pojawiają się również krosty, czyli czerwone grudki z ropną zawartością. Takie niedoskonałości są wyjątkowo często nieumiejętnie wyciskanie, co powoduje powstawanie przebarwień oraz blizn.
3. Trądzik ropowiczy (ang. cystic acne) to najbardziej zaawansowany rodzaj trądziku młodzieńczego. W jego przebiegu, obok zmian zaskórnikowo-grudkowych tworzą się rozległe torbiele ropne. Trądzik ropowiczy wymaga skojarzonego leczenia zewnętrznego oraz doustnego, gdyż jego gojenie może następować poprzez szpecące bliznowacenie.

 

Tabletki Nonacne na wszystkie rodzaje trądziku

Tabletki Nonacne na wszystkie rodzaje trądziku

 

Trądzik skupiony (acne conglobata) i odwrócony

Trądzik skupiony to bardzo ciężka postać choroby polegająca na występowaniu głębokich nacieków oraz torbieli ropnych. Wykwity te posiadają tendencję do zlewania się w jeszcze większe konglomeraty. Ze względu na znaczącą głębokość nacieku zapalnego trądzik skupiony goi się w niezwykle charakterystyczny sposób- powstałe blizny są nierówne, „mostkowate”, często przerośnięte. Acne conglobata spotyka się prawie wyłącznie u mężczyzn. W tym miejscu warto również wspomnieć o bardzo nietypowej, rzadkiej odmianie, czyli o trądziku odwróconym (acne inversa). Objawia się on bardzo bolesnymi, ropiejącymi przetokami, które lokalizują się w rejonach takich jak pachy, pachwiny czy pośladki. Pomimo obrazu klinicznego podobnego do zaostrzonego trądziku skupionego, trądzik odwrócony wywodzi się z patologicznych gruczołów potowych, a nie łojowych. W związku z tym zwykle nie odpowiada na typowe leczenie przeciwtrądzikowe antybiotykami i retinoidami doustnymi. Może natomiast wymagać wycięcia chirurgicznego.

Trądzik bliznowcowy (acem keloidea)

Ta odmiana cechuje się tendencją do tworzenia w obrębie krost, cyst lub torbieli tzw. bliznowców. Bliznowiec, czyli keloid to zgrubiała blizna będąca wynikiem nadmiernej proliferacji włóknistej tkanki łącznej w obrębie gojących się zmian zapalnych. Trądzik bliznowcowy zwykle obejmuje jedynie wybrane rejony skóry. Najczęściej są to plecy oraz kark.

Trądzik piorunujący (acne fulminans)

Trądzik piorunujący, czyli trądzik z objawami ogólnymi o ciężkim przebiegu występuje wyłącznie u młodych mężczyzn kończących okres pokwitania. W jego przebiegu objawom skórnym o typie krwotocznego trądziku skupionego i ropowiczego towarzyszą objawy ogólne charakterystyczne dla ciężkich infekcji. Są nimi: wysoka gorączka, wzrost liczby leukocytów w morfologii krwi, podwyższone wykładniki stanu zapalnego- OB i CRP oraz intensywne bóle kostno-stawowe. Trądzik piorunujący bardzo często wymaga leczenia w warunkach szpitalnych, początkowo dużą dawką doustnych sterydów, a następnie antybiotykami bądź izotretynoiną.

Trądzik wywołany

Powstawanie wyprysków w tym rodzaju trądziku zawsze jest zapoczątkowane ekspozycją na różne czynniki zewnętrzne, takie jak:

⦁ Chlor (trądzik pływaków), oleje, dziegcie wykorzystywane niegdyś w leczeniu łuszczycy
⦁ Leki: sterydy, duże dawki witaminy B12 oraz jodu
⦁ Kosmetyki zawierające parafinę, wazelinę oraz oleje mineralne „zapychające” pory skóry. Trądzik niemowlęcy również związany jest ze stosowaniem syntetycznych oliwek do pielęgnacji skóry dziecka.

Trądzik różowaty (rosacea)

Trądzik różowaty wyróżnia się występowaniem u ludzi w wieku dojrzałym i starszym (początek choroby zwykle między 25 a 35 rokiem życia). Główną rolę w jego patogenezie odgrywa nieprawidłowe ukrwienie centralnych części twarzy. Skóra dotknięta trądzikiem różowatym może być sucha, a na jej powierzchni prawie nigdy nie ma typowych zaskórników. Pierwotnym stadium trądziku różowatego jest przejściowy rumień zlokalizowany na policzkach, nosie i czole. Następnie ulega on utrwaleniu, a w miejscach teleangiektazji (czyli trwale poszerzonych naczynek krwionośnych) zaczynają pojawiać się zaczerwienione, twarde grudki i krostki. Wtórnymi objawami trądziku różowatego są: uczucie pieczenia skóry, nagły hot flushing naczyniowy twarzy (uderzenia gorąca niezwiązane z temperaturą otoczenia), suchość oraz obrzęk. Wieloletni przebieg choroby może być powikłany rozwojem zmian przerostowych, które niekiedy zniekształcają wygląd nosa (rhinophyma), policzków lub brody.