Wpisy

Trądzik pospolity

Trądzik pospolity

Trądzik pospolity (acne vulgaris) jest najczęstszą chorobą dermatologiczną wieku młodzieńczego. Szacuje się, że występuje, w różnym nasileniu, nawet u 90% osób przed 20 r.ż. Agresywny i wieloletni przebieg trądziku często wiążę się z zaburzeniami endokrynologicznymi, czyli brakiem równowagi hormonalnej. Niestety, coraz częstszym zjawiskiem jest trądzik zwykły oporny na standardowe metody leczenia oraz niezwiązany z żadnymi innymi chorobami internistycznymi bądź ginekologicznymi.
Przez lata sądzono, że trądzik jest chorobą typowo infekcyjną wywoływaną przez bakterie Propionibacterium acnes. Owszem, cera trądzikowa charakteryzuje się występowaniem ropnych stanów zapalnych, jednak to nie zakażenie jest pierwotnym czynnikiem do nich predysponującym. Przyczyny acne vulgaris są złożone i wieloczynnikowe, dlatego jego leczenie, a następnie utrzymanie uzyskanego stanu remisji pozostaje potężnym wyzwaniem dla współczesnej dermatologii.

Przyczyny trądziku pospolitego- hormony, geny, a może dieta?

Niestety, dotychczas nie sformułowano jednej, konkretnej odpowiedzi na to pytanie. Acne najczęściej rozpoczyna się u ludzi młodych wchodzących w okres burzy hormonalnej. Jednak trądzik młodzieńczy okazuje się być tylko jednym z wielu podtypów tej choroby. Aktualny profil demograficzny pacjentów dermatologicznych wskazuje bowiem na stale rosnącą liczbę chorych między 25 a 40 rokiem życia. Acne tarda, czyli trądzik wieku dojrzałego nie wynika zatem z naturalnego procesu dojrzewania. Jego etiologia charakteryzuje się wielotorowością, na którą nakładają się niekiedy subtelne wahania hormonów, predyspozycje genetyczne oraz czynniki zewnętrzne (stres, wysoko przetworzone produkty spożywcze) indukujące przewlekły proces zapalny w obrębie gruczołów łojowych. To właśnie te nieprawidłowe mieszki łojowo-włosowe są punktem wyjścia dla zmian skórnych- zaskórników, grudek oraz krost. Mogą one pojawiać się na twarzy, plecach, dekolcie, lecz także na owłosionej skórze głowy, ramionach i pośladkach. Nadmiernie aktywne gruczoły łojowe tych rejonów stale produkują gęste sebum, które zatyka przewody wyprowadzające i w ten sposób pozostaje uwięzione pod naskórkiem. Narastający „czop” w skład którego wchodzi łój oraz złuszczony naskórek stanowi idealną pożywkę dla różnych bakterii i grzybów. Wówczas niepozorna grudka ulega przemianie w ropną, intensywnie czerwoną krostę

Objawy i przebieg naturalny trądziku pospolitego

Trądzik klasycznie obejmuje rynnę łojotokową przednią (twarz, dekolt) oraz tylną (kark, plecy). Dla kobiet z hiperandrogenizmem, czyli nadmiarem męskich hormonów charakterystyczne jest rozmieszczenie wykwitów skórnych po bokach twarzy, na brodzie oraz na szyi. Proces powstawania wyprysków ma mechanizm łańcuchowy. Hiperstymulacja gruczołów łojowych połączona z nieprawidłowym rogowaceniem naskórka powoduje pierwotne, niewidoczne gołym okiem wykwity trądzikowe, czyli mikrozaskórniki. Po pewnym czasie ulegają one powiększeniu, co daje obraz niezapalnej podskórnej grudki- zaskórnika. Określenia typu „błyszcząca cera z zapchanymi porami” najczęściej dotyczą właśnie tego początkowego etapu. Wyróżniamy dwa rodzaje zaskórników- otwarte, często z ciemniejszym wierzchołkiem oraz zamknięte wyczuwalne palcami i widoczne pod pewnym kątem. Taki trądzik, nazywany zaskórnikowo-grudkowym może przeistoczyć się w typ zapalny z towarzyszącym zakażeniem mieszaną florą bakteryjną i grzybiczą. Ten najwyższy stopień zaawansowania choroby objawia się licznymi krostami wypełnionymi białą, ropną substancją. Nieleczony trądzik krostkowy wiąże się z ryzykiem rozwoju rozległych ropiejących guzów oraz cyst sięgających głęboko pod powierzchnię skóry.

Dlaczego warto leczyć trądzik?

Trądzik pospolity nie jest prostym defektem kosmetycznym, lecz przewlekłą chorobą skóry, która nieleczona pozostawia trwałe ślady na całe życie. Zabiegi medycyny estetycznej umożliwiają redukcję szpecących blizn, jednak wielu lekarzy zapomina o innym, niezwykle istotnym problemie sygnalizowanym przez pacjentów. Mowa tutaj o znaczącym obciążeniu psychologicznym. Z klinicznych obserwacji wynika, że trądzik, zarówno młodzieńczy jak i wieku dojrzałego, obniża samoocenę, ogranicza zdolności psychospołeczne, a niejednokrotnie stwarza bariery uniemożliwiające swobodny rozwój zawodowy. Ludzie dotknięci trądzikiem czują się stygmatyzowani, unikają kontaktów intymnych. Generuje to silny stres, który sam dodatkowo sprzyja zaostrzeniu choroby. Takie błędne koło można zatrzymać jedynie dzięki długotrwałemu, skrupulatnemu leczeniu.

Leczenie trądziku ogólnodostępnymi sposobami

Po pojawieniu się pierwszych niedoskonałości obejmujących stosunkowo małą powierzchnię skóry warto sięgnąć po dermokosmetyki oraz suplementy dostępne bez recepty. Pielęgnacja cery trądzikowej powinna być wieloetapowa. Skuteczność można ocenić dopiero po około 8 tygodniach regularnego stosowania, gdyż jej celem jest raczej zapobieganie przyszłym wykwitom niż leczenie zaistniałych już zmian. Z preparatów przeciwtrądzikowych dostępnych bez recepty jedynie kwas salicylowy oraz nadtlenek benzoilu leczą wypryski już widoczne na skórze. Wielokierunkowość terapii antytrądzikowej polega na:

⦁ Ograniczeniu nadmiernego łojotoku, ewentualnie zmiana jego składu za pomocą diety lub suplementów, dzięki czemu stanie się on bardziej płynny i łatwiej wydostanie się na powierzchnię naskórka.
⦁ Unormowanie rogowacenia, złuszczania
⦁ Eliminacja lub ograniczenie ilości bakterii P.acnes
Łojotok zwykle spowodowany jest przez zaburzenia fizjologiczno-hormonalne, które niestety trudno definitywnie unormować bez specjalistycznych leków. Istnieją jednak domowe sposoby, które ułatwią walkę z błyszczącą skórą. Należą do nich:
⦁ Spożywanie pokarmów bogatych w witaminy z grupy B (np. picie drożdży), cynk (pestki dyni, wątróbka) i witaminę A (papryka, marchew)
⦁ Ograniczenie w diecie tłuszczów trans, a postawienie na wielonienasycone kwasy tłuszczowe pochodzące z olejów roślinnych oraz tłustych ryb. Ich spożywanie zmienia skład produkowanego sebum przyczyniając się do jego upłynnienia.
⦁ Dbanie o dobre nawodnienie organizmu
⦁ Zachowanie równowagi między matowieniem i złuszczaniem, a nawilżaniem skóry. Dowiedziono, że zbytnie przesuszenie naskórka wywołuje efekt z odbicia, czyli pobudza gruczoły do jeszcze bardziej intensywnego wydzielania. Zasada jest prosta: na noc stosujemy kremy złuszczające, natomiast na dzień lekkie kremy nawilżające.

Bez pomocy lekarza dermatologa możemy zadbać także o adekwatne usuwanie złuszczonego naskórka. Substancjami złuszczającymi dostępnymi bez recepty są: kwas salicylowy, nadtlenek benzoilu (on ogranicza również infekcję bakteryjną), kwas azelainowy oraz kwasy owocowe AHA. Należy pamiętać, że trądzik grudkowo-krostkowy jest bezwzględnym przeciwskazaniem do stosowania peelingów mechanicznych, gdyż powodują one podrażnienie i zaognienie istniejących stanów zapalnych. Preparaty keratolityczne nakładamy na noc, rano pamiętając o ochronie przeciwsłonecznej minimalizującej ryzyko powstawania przebarwień skóry.

Leczenie trądziku pod okiem specjalisty

Przebieg trądziku charakteryzuje się etapami remisji oraz zaostrzenia. Czasami zaostrzenie staje się tak intensywne, że zaskórniki, grudki oraz krosty obejmują całą powierzchnię twarzy, klatki piersiowej bądź pleców. W takiej sytuacji należy jak najszybciej udać się do dermatologa, który dysponuje narzędziami umożliwiającymi złagodzenie objawów i zapobieganie ich powikłaniom. W leczeniu cięższych postaci trądziku powszechnie wykorzystuje się leczenie miejscowe retinoidami oraz antybiotykami, peelingi lub lasery medyczne, a także leczenie ogólne antybiotykami bądź preparatami izotretynoiny (pochodnej witaminy A). U kobiet często wprowadza się terapię hormonalną tabletkami antykoncepcyjnymi i innymi lekami obniżającymi odpowiedź gruczołów łojowych na stymulację androgenami. W początkowym etapie leczenia dermatologicznego stan skóry może ulec chwilowemu pogorszeniu, co często powoduje rezygnację z dalszej pomocy specjalisty. Jednak regularne stosowanie leków przez 2-3 miesiące znacząco zmniejszy ilość wyprysków, a ponadto zredukuje widoczność blizn i przebarwień potrądzikowych.

Styl życia a trądzik

Dbanie o higienę, regularne stosowanie leków, kremów czy maseczek to tylko część kompleksowego leczenia trądziku pospolitego. Zauważono, że przewlekły i ostry przebieg choroby wiąże się ze stresem, paleniem tytoniu, piciem alkoholu oraz spożywaniem pokarmów zawierających różne dodatki chemiczne i konserwanty. Co prawda brakuje jednoznacznych dowodów potwierdzających szkodliwość czekolady oraz cukru, jednak nie ulega wątpliwości, że hiperglikemia (nadmiar glukozy we krwi) i insulinooporność przyczynia się do nadmiaru męskich hormonów. Jest to szczególnie ważna informacja dla kobiet cierpiących na hirsutyzm (nadmierne owłosienie) i PCOS (zespół policystycznych jajników), chorób, których jednym z objawów może być uciążliwy trądzik.

Rodzaje trądziku

Rodzaje trądziku

Trądzik to choroba, która przede wszystkim wynika z nadczynności gruczołów łojowych. Gruczoły te, zlokalizowanie w obrębie aparatu mieszkowo-łojowego, pod wpływem różnych czynników zaczynają wydzielać nieadekwatnie duże ilości sebum, czemu często towarzyszy miejscowy stan zapalny skóry. W zależności od wyglądu i nasilenia zmian skórnych, ich lokalizacji na ciele oraz wieku, w jakim się pojawiają można wyodrębnić kilka rodzajów trądziku.
Typowy trądzik charakteryzuje się występowaniem zaskórników, grudek oraz krost wypełnionych ropą. Niedoskonałości najczęściej widoczne są w tzw. strefie T na twarzy (broda, nos, czoło), nieco rzadziej na dekolcie bądź plecach. Obalając mity dotyczące tej dermatozy warto podkreślić, że trądzik, niezależnie od rodzaju, nie jest klasyczną chorobą infekcyjną spowodowaną zakażeniem bakteriami.

 

Trądzik pospolity

Trądzik pospolity (acne vulgaris), często określany również jako trądzik młodzieńczy lub hormonalny, to zdecydowanie najczęstszy rodzaj trądziku leczony przez lekarzy dermatologów. Charakteryzuje się łojotokiem oraz powstawaniem zaskórników, grudek, krost, a nawet cyst i torbieli wypełnionych płynem surowiczo-ropnym. Jego nasilenie zależy od stymulacji androgenowej (hormonalnej) oraz od nieswoistych reakcji immunologicznych, także tych ogólnoustrojowych. Trądzik zwykły to zasadniczo wspólne określenie znacznie szerszej grupy o zmiennym przebiegu klinicznym:

1. Trądzik zaskórnikowy, w którym dominują niezapalne zaskórniki otwarte (często z ciemnym wierzchołkiem będącym wynikiem utleniania mas rogowo-łojowych) oraz zamknięte.
2. Trądzik grudkowo-krostkowy (acne papulo-pustulosa) w przebiegu którego oprócz zaskórników pojawiają się również krosty, czyli czerwone grudki z ropną zawartością. Takie niedoskonałości są wyjątkowo często nieumiejętnie wyciskanie, co powoduje powstawanie przebarwień oraz blizn.
3. Trądzik ropowiczy (ang. cystic acne) to najbardziej zaawansowany rodzaj trądziku młodzieńczego. W jego przebiegu, obok zmian zaskórnikowo-grudkowych tworzą się rozległe torbiele ropne. Trądzik ropowiczy wymaga skojarzonego leczenia zewnętrznego oraz doustnego, gdyż jego gojenie może następować poprzez szpecące bliznowacenie.

 

Tabletki Nonacne na wszystkie rodzaje trądziku

Tabletki Nonacne na wszystkie rodzaje trądziku

 

Trądzik skupiony (acne conglobata) i odwrócony

Trądzik skupiony to bardzo ciężka postać choroby polegająca na występowaniu głębokich nacieków oraz torbieli ropnych. Wykwity te posiadają tendencję do zlewania się w jeszcze większe konglomeraty. Ze względu na znaczącą głębokość nacieku zapalnego trądzik skupiony goi się w niezwykle charakterystyczny sposób- powstałe blizny są nierówne, „mostkowate”, często przerośnięte. Acne conglobata spotyka się prawie wyłącznie u mężczyzn. W tym miejscu warto również wspomnieć o bardzo nietypowej, rzadkiej odmianie, czyli o trądziku odwróconym (acne inversa). Objawia się on bardzo bolesnymi, ropiejącymi przetokami, które lokalizują się w rejonach takich jak pachy, pachwiny czy pośladki. Pomimo obrazu klinicznego podobnego do zaostrzonego trądziku skupionego, trądzik odwrócony wywodzi się z patologicznych gruczołów potowych, a nie łojowych. W związku z tym zwykle nie odpowiada na typowe leczenie przeciwtrądzikowe antybiotykami i retinoidami doustnymi. Może natomiast wymagać wycięcia chirurgicznego.

Trądzik bliznowcowy (acem keloidea)

Ta odmiana cechuje się tendencją do tworzenia w obrębie krost, cyst lub torbieli tzw. bliznowców. Bliznowiec, czyli keloid to zgrubiała blizna będąca wynikiem nadmiernej proliferacji włóknistej tkanki łącznej w obrębie gojących się zmian zapalnych. Trądzik bliznowcowy zwykle obejmuje jedynie wybrane rejony skóry. Najczęściej są to plecy oraz kark.

Trądzik piorunujący (acne fulminans)

Trądzik piorunujący, czyli trądzik z objawami ogólnymi o ciężkim przebiegu występuje wyłącznie u młodych mężczyzn kończących okres pokwitania. W jego przebiegu objawom skórnym o typie krwotocznego trądziku skupionego i ropowiczego towarzyszą objawy ogólne charakterystyczne dla ciężkich infekcji. Są nimi: wysoka gorączka, wzrost liczby leukocytów w morfologii krwi, podwyższone wykładniki stanu zapalnego- OB i CRP oraz intensywne bóle kostno-stawowe. Trądzik piorunujący bardzo często wymaga leczenia w warunkach szpitalnych, początkowo dużą dawką doustnych sterydów, a następnie antybiotykami bądź izotretynoiną.

Trądzik wywołany

Powstawanie wyprysków w tym rodzaju trądziku zawsze jest zapoczątkowane ekspozycją na różne czynniki zewnętrzne, takie jak:

⦁ Chlor (trądzik pływaków), oleje, dziegcie wykorzystywane niegdyś w leczeniu łuszczycy
⦁ Leki: sterydy, duże dawki witaminy B12 oraz jodu
⦁ Kosmetyki zawierające parafinę, wazelinę oraz oleje mineralne „zapychające” pory skóry. Trądzik niemowlęcy również związany jest ze stosowaniem syntetycznych oliwek do pielęgnacji skóry dziecka.

Trądzik różowaty (rosacea)

Trądzik różowaty wyróżnia się występowaniem u ludzi w wieku dojrzałym i starszym (początek choroby zwykle między 25 a 35 rokiem życia). Główną rolę w jego patogenezie odgrywa nieprawidłowe ukrwienie centralnych części twarzy. Skóra dotknięta trądzikiem różowatym może być sucha, a na jej powierzchni prawie nigdy nie ma typowych zaskórników. Pierwotnym stadium trądziku różowatego jest przejściowy rumień zlokalizowany na policzkach, nosie i czole. Następnie ulega on utrwaleniu, a w miejscach teleangiektazji (czyli trwale poszerzonych naczynek krwionośnych) zaczynają pojawiać się zaczerwienione, twarde grudki i krostki. Wtórnymi objawami trądziku różowatego są: uczucie pieczenia skóry, nagły hot flushing naczyniowy twarzy (uderzenia gorąca niezwiązane z temperaturą otoczenia), suchość oraz obrzęk. Wieloletni przebieg choroby może być powikłany rozwojem zmian przerostowych, które niekiedy zniekształcają wygląd nosa (rhinophyma), policzków lub brody.