Wpisy

Trądzik różowaty

Trądzik różowaty

Trądzik różowaty (acne rosacea- AR) to choroba gruczołów łojowych występująca u osób w wieku dojrzałym. Jego przebieg różni się od przebiegu trądziku pospolitego, co wynika z odmiennej etiopatogenezy tych dwóch dermatoz. Największą rolę w powstawaniu rosacea odgrywają zjawiska immunologiczne zachodzące w skórze oraz zaburzenia naczyniowe. Trądzik różowaty cechuje wieloletni, powracający przebieg. Dotyczy zazwyczaj kobiet między 25 a 50 rokiem życia. Mężczyźni chorują rzadziej, natomiast w ich przypadku objawy skórne mogą być znacznie bardziej uporczywe.
Wykwity głównie umiejscawiają się w okolicach nosa oraz na sąsiadujących częściach policzków. Zmiany skórne, w przeciwieństwie do trądziku zwykłego, nigdy nie przybierają postaci ropnych guzów zlokalizowanych na innych częściach ciała, takich jak plecy, dekolt, ramiona czy pośladki.

Trądzik różowaty- etiopatogeneza

Przyczyn rosacea jest wiele- począwszy od zaburzeń naczynioruchowych w obrębie skóry, a skończywszy na chorobie wrzodowej wywołanej zakażeniem Helicobacter pylori. Przez wiele lat uważano, że czynnikami usposabiającymi do zachorowania jest nadużywanie alkoholu, długotrwała ekspozycja na promieniowanie słoneczne, nieprawidłowa mikroflora jelit oraz drobnoustroje kolonizujące powierzchnię skóry twarzy. Ponadto niewystępowanie zmian skórnych przed okresem pokwitania i ich nasilenie u kobiet w okresie okołomenopauzalnym wskazuje na podłoże hormonalne tej choroby. Aby lepiej zrozumieć pochodzenie AR, czynniki wpływające na jego rozwój można posegregować w kilka podstawowych grup:

1. Czynniki genetyczne. Na podstawie wieloletnich obserwacji zauważono, że trądzik różowaty wykazuje silne występowanie rodzinne. Najprawdopodobniej ma to związek z wrodzoną nadreaktywnością powierzchownych naczyń krwionośnych skóry, czyli z przekazywaną w genach skłonnością do ich trwałego rozszerzania oraz pękania. Z tego względu rosacea w swojej początkowej fazie często określane jest mianem „nerwicy naczynioruchowej”.
2. Emocje. Ekstremalne obciążenia emocjonalno-psychologiczne są znanym czynnikiem zaostrzającym przebieg AR. Psychodermatologia, dyscyplina zajmująca się wpływem stanu psychicznego na przebieg chorób skóry, podkreśla niepodważalną rolę stresu oraz nadpobudliwości nerwowej jako bodźca nasilającego objawy trądziku różowatowego. Dlatego coraz częściej, obok standardowego leczenia dermatologicznego, pacjentom zaleca się techniki relaksacyjne, a niekiedy także psychoterapię. Dowiedziono bowiem, że umiejętność radzenia sobie ze stresem oraz uwolnienie psychiki od obciążających emocji widocznie redukuje obecność charakterystycznego rumienia na twarzy. Przypuszczalnie za ten pozytywny efekt leczniczy odpowiada trwałe obniżenie napięcia wegetatywnego układu nerwowego.
3. Czynniki hormonalne. Ze względu na to, że trądzik różowaty najczęściej występuje u kobiet w wieku okołomenopauzalnym oraz wśród pań przyjmujących egzogenne hormony (np. antykoncepcjędoustną) wysnuto podejrzenie, iż przebieg choroby jest ściśle skorelowany ze stymulacją estrogenową. Co prawda badania receptorów dla hormonów żeńskich i męskich w skórze osób chorych na rosaceanie wykazały istotnych różnic w stosunku do populacji zdrowej, to jednak obserwacje kliniczne kobiet zażywających doustną antykoncepcję hormonalną lub hormonalną terapię zastępczą są jednoznaczne. Preparaty te mogą wywoływać wysiew nowych zmian skórnych, głównie teleangiektazji i grudek.
4. Czynniki zakaźne i odpornościowe. Określając patogenezę trądziku różowatego zwraca się uwagę na rolę czynników zakaźnych oraz niejednokrotnie związaną z nimi stymulację układu immunologicznego. Oto niektóre poznane drobnoustroje, które mogą doprowadzać do rozwoju zmian skórnych:

Helicobacter pylori, Gram-ujemna bakteria rezydująca w błonie śluzowej żołądka około 80% osób dorosłych i 30% dzieci. Jest ona podstawowym czynnikiem odpowiedzialnym za gastritis (zapalenie błony śluzowej żołądka) oraz wrzodów żołądka. Stymulacja wydzielania soku żołądkowego przez H.pylori przyczynia się do napadowego rumienia będącego pierwszym etapem trądziku różowatego. Zaobserwowano, że eradykacja (usunięcie) zakażenia odpowiednią antybiotykoterapią poprawia stan skóry chorych na AR.
⦁ Demodex folliculorum (nużeniec ludzki) stwierdzany na skórze pacjentów z grudkową oraz grudkowo-krostkową odmianą rosacea. Rola nużeńca polega na blokowaniu mieszków włosowych, a następnie stymulacji odpowiedzi zapalnej. Wytwarzanie miejscowych mediatorów zapalenia, czyli cząsteczek uaktywniających mechanizmy obronnym organizmu, wywołuje rozszerzenie naczyń krwionośnych, zaczerwienienie oraz obrzęk.
⦁ Drożdżaki Pityrosporum ovale oraz gronkowiec złocisty Staphyloccocus aureus. Obniżona odporność powoduje, że powyższe drobnoustroje aktywizują keratynocyty (komórki naskórka) do produkcji tzw. cytokin prozapalnych i proangiogennych, czyli substancji chemicznych charakteryzujących tlące się stany zapalne. Skutkuje to progresją pierwotnej, łagodnej postaci rumieniowej trądziku różowatego do bardziej zaawansowanej postaci grudkowo-krostkowej.

Trądzik różowaty- objawy i diagnostyka

W okresie początkowym zmiany skórne mają charakter reakcji rumieniowych, które mogą występować na centralnych częściach twarzy po wpływem:

⦁ Słońca
⦁ Stresu
⦁ Wysokiej oraz niskiej temperatury, ćwiczeń fizycznych, sauny
⦁ Alkoholu
⦁ Pikantnych potraw, przetworów zawierających ocet
⦁ Kosmetyków wywołujących przesuszenie lub podrażnienie skóry
⦁ Twardej, chlorowanej wody
Dalszy przebieg choroby cechuje się utrwalonymi teleangiektazjami, które nie znikają pomimo przerwania ekspozycji na dany czynnik drażniący. Ze względu na różnorodność zmian skórnych, wyróżniamy następujące postacie trądziku różowatego:
⦁ Postać rumieniowo-naczyniową (początkowy etap choroby), czyli zaczerwienienie połączone z odczuciem pieczenia centralnych obszarów twarzy, szczególnie nosa oraz przyśrodkowych części policzków
⦁ Postać grudkowo-krostkową
⦁ Postać przerosłą (potężne wyrośla deformujące kształt najczęściej nosa tzw. rhinophyma)
⦁ Postać oczną rozwijającą się nawet u 50% pacjentów po kilku latach trwania choroby i objawiającą się przewlekłym zapaleniem spojówek bądź brzegu powiek. Czasami dochodzi również do zespołu suchego oka, czyli do niedostatecznego wydzielania łez połączonego z destabilizacją ochronnego filmu łzowego.

Trądzik różowaty- leczenie

Leczenie trądziku różowatego zazwyczaj trwa wiele lat, a zaostrzenie choroby może korelować ze zmianą pory roku, stresem, miesiączką czy wchodzeniem w okres menopauzalny. Głównym celem leczenia jest zatrzymanie lub spowolnienie rozwoju wykwitów skórnych, gdyż medycyna niestety nie dysponuje metodami pozwalającymi na całkowite cofnięcie się utrwalonych teleangiektazji. Wybór sposobu leczenia zależy od stopnia zaawansowania klinicznego tej dermatozy:

⦁ W I etapie rumieniowym stosuje się miejscowe preparaty łagodzące i zmniejszające podrażnienie (np. kremy z wyciągiem z arniki, aloesu, kasztanowca)
⦁ Bardziej zaawansowane stadia choroby wymagają wprowadzenia zintensyfikowanego leczenia zewnętrznego antybiotykami (metronidazolem), 20% kwas azelainowym, a nawet rozpoczęcie terapii doustnej antybiotykami lub izotretynoiną (lekiem o najwyższej skuteczności zarezerwowanym dla najbardziej opornych przypadków)
⦁ Warto również wyeliminować towarzyszące zakażenia grzybicze drożdżakami oraz infekcję nużeńcem. Ponadto znaczącą poprawę w wyglądzie skóry zaobserwowano u pacjentów leczonych schematem wielolekowym (antybiotyki z inhibitorem wydzielania kwasu solnego) z powodu gastropatii o etiologii Helicobacter pylori.
Medycyna estetyczna także oferuje pewne zabiegi poprawiające kondycję zaczerwienionej i podrażnionej skóry twarzy. Należy do nich laseroterapia oraz elektrokoagulacja zamykająca rozszerzone naczynia krwionośne. Warto natomiast pamiętać, że niektóre maseczki oraz agresywne peelingi medyczne mogą przyczyniać się do zaostrzenia trądziku różowatego.

Dieta a trądzik różowaty

Dieta dla skóry trądzikowej jest niezwykle ważną częścią zintegrowanej terapii przeciwko rosacea. Przede wszystkim należy unikać potraw ostrych (chili, kurkuma, warzywa w octowej zalewie, ketchup, musztarda), bardzo gorących oraz kwaśnych, gdyż powodują one dodatkowe rozszerzanie naczyń krwionośnych. Ponadto warto także zadbać o odpowiednią suplementację. Zauważono, że wyjątkowo korzystnie na stan skóry wpływają preparaty witaminy PP, B2, K, D3 oraz pro- i prebiotyki, które regenerują mikroflorę jelitową.
Chociaż trądzik różowaty to schorzenie uciążliwe, uwarunkowane wieloma czynnikami, to nie ma ono nic wspólnego z chorobami zakaźnymi. Oznacza to, że nie można się nim „zarazić” przez bezpośredni kontakt z inną osobą cierpiącą na tę chorobę. ‘

 

Bibliografia:
„Choroby skóry i choroby przenoszone drogą płciową” S. Jabłońska, S. Majewski, PZWL
„Dermatologia estetyczna” Leslie S. Baumann, red. wyd. pol. K. Padlewska, PZWL
„Interna Szczeklika”, P. Gajewski, A. Szczeklik, MP.

Rodzaje trądziku

Rodzaje trądziku

Trądzik to choroba, która przede wszystkim wynika z nadczynności gruczołów łojowych. Gruczoły te, zlokalizowanie w obrębie aparatu mieszkowo-łojowego, pod wpływem różnych czynników zaczynają wydzielać nieadekwatnie duże ilości sebum, czemu często towarzyszy miejscowy stan zapalny skóry. W zależności od wyglądu i nasilenia zmian skórnych, ich lokalizacji na ciele oraz wieku, w jakim się pojawiają można wyodrębnić kilka rodzajów trądziku.
Typowy trądzik charakteryzuje się występowaniem zaskórników, grudek oraz krost wypełnionych ropą. Niedoskonałości najczęściej widoczne są w tzw. strefie T na twarzy (broda, nos, czoło), nieco rzadziej na dekolcie bądź plecach. Obalając mity dotyczące tej dermatozy warto podkreślić, że trądzik, niezależnie od rodzaju, nie jest klasyczną chorobą infekcyjną spowodowaną zakażeniem bakteriami.

 

Trądzik pospolity

Trądzik pospolity (acne vulgaris), często określany również jako trądzik młodzieńczy lub hormonalny, to zdecydowanie najczęstszy rodzaj trądziku leczony przez lekarzy dermatologów. Charakteryzuje się łojotokiem oraz powstawaniem zaskórników, grudek, krost, a nawet cyst i torbieli wypełnionych płynem surowiczo-ropnym. Jego nasilenie zależy od stymulacji androgenowej (hormonalnej) oraz od nieswoistych reakcji immunologicznych, także tych ogólnoustrojowych. Trądzik zwykły to zasadniczo wspólne określenie znacznie szerszej grupy o zmiennym przebiegu klinicznym:

1. Trądzik zaskórnikowy, w którym dominują niezapalne zaskórniki otwarte (często z ciemnym wierzchołkiem będącym wynikiem utleniania mas rogowo-łojowych) oraz zamknięte.
2. Trądzik grudkowo-krostkowy (acne papulo-pustulosa) w przebiegu którego oprócz zaskórników pojawiają się również krosty, czyli czerwone grudki z ropną zawartością. Takie niedoskonałości są wyjątkowo często nieumiejętnie wyciskanie, co powoduje powstawanie przebarwień oraz blizn.
3. Trądzik ropowiczy (ang. cystic acne) to najbardziej zaawansowany rodzaj trądziku młodzieńczego. W jego przebiegu, obok zmian zaskórnikowo-grudkowych tworzą się rozległe torbiele ropne. Trądzik ropowiczy wymaga skojarzonego leczenia zewnętrznego oraz doustnego, gdyż jego gojenie może następować poprzez szpecące bliznowacenie.

 

Tabletki Nonacne na wszystkie rodzaje trądziku

Tabletki Nonacne na wszystkie rodzaje trądziku

 

Trądzik skupiony (acne conglobata) i odwrócony

Trądzik skupiony to bardzo ciężka postać choroby polegająca na występowaniu głębokich nacieków oraz torbieli ropnych. Wykwity te posiadają tendencję do zlewania się w jeszcze większe konglomeraty. Ze względu na znaczącą głębokość nacieku zapalnego trądzik skupiony goi się w niezwykle charakterystyczny sposób- powstałe blizny są nierówne, „mostkowate”, często przerośnięte. Acne conglobata spotyka się prawie wyłącznie u mężczyzn. W tym miejscu warto również wspomnieć o bardzo nietypowej, rzadkiej odmianie, czyli o trądziku odwróconym (acne inversa). Objawia się on bardzo bolesnymi, ropiejącymi przetokami, które lokalizują się w rejonach takich jak pachy, pachwiny czy pośladki. Pomimo obrazu klinicznego podobnego do zaostrzonego trądziku skupionego, trądzik odwrócony wywodzi się z patologicznych gruczołów potowych, a nie łojowych. W związku z tym zwykle nie odpowiada na typowe leczenie przeciwtrądzikowe antybiotykami i retinoidami doustnymi. Może natomiast wymagać wycięcia chirurgicznego.

Trądzik bliznowcowy (acem keloidea)

Ta odmiana cechuje się tendencją do tworzenia w obrębie krost, cyst lub torbieli tzw. bliznowców. Bliznowiec, czyli keloid to zgrubiała blizna będąca wynikiem nadmiernej proliferacji włóknistej tkanki łącznej w obrębie gojących się zmian zapalnych. Trądzik bliznowcowy zwykle obejmuje jedynie wybrane rejony skóry. Najczęściej są to plecy oraz kark.

Trądzik piorunujący (acne fulminans)

Trądzik piorunujący, czyli trądzik z objawami ogólnymi o ciężkim przebiegu występuje wyłącznie u młodych mężczyzn kończących okres pokwitania. W jego przebiegu objawom skórnym o typie krwotocznego trądziku skupionego i ropowiczego towarzyszą objawy ogólne charakterystyczne dla ciężkich infekcji. Są nimi: wysoka gorączka, wzrost liczby leukocytów w morfologii krwi, podwyższone wykładniki stanu zapalnego- OB i CRP oraz intensywne bóle kostno-stawowe. Trądzik piorunujący bardzo często wymaga leczenia w warunkach szpitalnych, początkowo dużą dawką doustnych sterydów, a następnie antybiotykami bądź izotretynoiną.

Trądzik wywołany

Powstawanie wyprysków w tym rodzaju trądziku zawsze jest zapoczątkowane ekspozycją na różne czynniki zewnętrzne, takie jak:

⦁ Chlor (trądzik pływaków), oleje, dziegcie wykorzystywane niegdyś w leczeniu łuszczycy
⦁ Leki: sterydy, duże dawki witaminy B12 oraz jodu
⦁ Kosmetyki zawierające parafinę, wazelinę oraz oleje mineralne „zapychające” pory skóry. Trądzik niemowlęcy również związany jest ze stosowaniem syntetycznych oliwek do pielęgnacji skóry dziecka.

Trądzik różowaty (rosacea)

Trądzik różowaty wyróżnia się występowaniem u ludzi w wieku dojrzałym i starszym (początek choroby zwykle między 25 a 35 rokiem życia). Główną rolę w jego patogenezie odgrywa nieprawidłowe ukrwienie centralnych części twarzy. Skóra dotknięta trądzikiem różowatym może być sucha, a na jej powierzchni prawie nigdy nie ma typowych zaskórników. Pierwotnym stadium trądziku różowatego jest przejściowy rumień zlokalizowany na policzkach, nosie i czole. Następnie ulega on utrwaleniu, a w miejscach teleangiektazji (czyli trwale poszerzonych naczynek krwionośnych) zaczynają pojawiać się zaczerwienione, twarde grudki i krostki. Wtórnymi objawami trądziku różowatego są: uczucie pieczenia skóry, nagły hot flushing naczyniowy twarzy (uderzenia gorąca niezwiązane z temperaturą otoczenia), suchość oraz obrzęk. Wieloletni przebieg choroby może być powikłany rozwojem zmian przerostowych, które niekiedy zniekształcają wygląd nosa (rhinophyma), policzków lub brody.